İlköğretim kurumu öğretmenlerinin okul yaşam kalitesi ile iş doyumu arasındaki ilişki

Bu araştırma ilköğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin okul yaşam kalite algılarını ve işlerinden sağladıkları doyum düzeyini belirlemek, okul yaşam kaliteleri ile iş doyumu düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ayrıca öğretmenlerin tanımlayıcı özelliklerine göre okul yaşam kalite algılarında ve iş doyumu düzeylerinde istatistiksel olarak farklılaşma olup olmadığı da incelenmiştir. İlişkisel tarama modelinde gerçekleştirilen araştırmanın örneklemini 2019-2020 eğitim öğretim yılında Afyonkarahisar/Merkez, Bolvadin ve Çobanlar ilçelerinde görev yapan 731 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada veriler anket yöntemi ile toplanmıştır. Söz konusu anket üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmacı tarafından oluşturulan katılımcıların tanımlayıcı özelliklerini (yaş, cinsiyet, vb.) belirlemeye yönelik seçenekli dokuz soru yer almaktadır. Anketin ikinci bölümünde Sarı (2007) tarafından geliştirilmiş olan "Öğretmen Okul Yaşam Kalitesi Ölçeği", üçüncü bölümde Weiss, Dawis, & England, (1967) tarafından geliştirilen Baycan (1985) tarafından Türkçe' ye uyarlanan "Minnesota İş Doyum Ölçeği" yer almıştır. Elde edilen veriler bilgisayar ortamında analiz edilmiştir. Veri toplama araçlarını kullanabilmek için geliştirenlerden, veri toplama araçlarının okullarda uygulanabilmesi için de Afyonkarahisar İl Milli Eğitim Müdürlüğünden gerekli izinler alınmıştır. Verilerin çözümlenmesi aşamasında ise SPSS ve AMOS programları kullanılmıştır. Okul yaşam kalitesi ve iş doyum düzeyleri arasındaki ilişkiler korelasyon analizi ile, okul yaşam kalitesinin iş tatmini yordama düzeyi ise regresyon analizi ile incelenmiştir. Araştırma verilerine normallik testi yapılmış ve normal dağılım gösterdiği belirlenerek öğretmenlerin tanımlayıcı özelliklerine göre okul yaşam kalitesi ve iş doyum düzeylerindeki farklılaşmalar, t-testi, tek yönlü varyans analizi ve post hoc analizleri ile incelenmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin yüksek düzeyde okul yaşam kalitesi algısına sahip oldukları, orta düzeyde işlerinden doyum sağladıkları belirlenmiştir. Öğretmenlerin okul yaşam kaliteleri ile iş doyumları arasında istatistiksel açıdan pozitif yönlü anlamlı ilişkilerin olduğu, öğretmenlerin genel iş doyum düzeyleri üzerinde genel okul yaşam kalite algılarının %57,9 oranında yordadığı belirlenmiştir. Öğretmenlerin içsel doyum ve genel doyum düzeyleri üzerinde okul yaşam kalitesi boyutlarının hepsinin pozitif yönlü etkisi bulunmaktadır. Dışsal doyum düzeyleri üzerinde ise öğrenciye yönelik algılarının istatistiksel olarak etkisi bulunmazken, yöneticiye, öğretmene ve okula yönelik algıları dışsal doyum düzeylerini artırdığı belirlenmiştir. Araştırmada ayrıca öğretmenlerin tanımlayıcı özelliklerine göre okul yaşam kalitesi boyutlarında ve iş doyum düzeyi boyutlarında farklılaşmaların olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin okul yaşam kalitesi ile iş doyum düzeyleri arasındaki ilişkilere dair genel sonuçlara ulaşabilmek için araştırmanın benzerlerinin diğer öğretim kademelerinde ve farklı illerde yapılması önerilmektedir.