İlköğretim okul müdürlerinin demokratik tutumlarının öğretmenlerin örgütsel bağlılık algısı ile ilişkisi: İstanbul ili Sancaktepe-Çekmeköy ilçeleri

Bu araştırmada; ilköğretim okullarında görev yapan okul müdürlerinin demokratik tutumlarının öğretmenlerin kuruma bağlılıkları arasındaki ilişkinin ortaya konması amaçlanmıştır.Araştırmanın evrenini, 2011-2012 eğitim öğretim yılında Sancaktepe-Çekmeköy ilçelerinde MEB'e bağlı ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise, bu okullarda görev yapan farklı sosyoekonomik bölgeden seçilmiş 13 tane ilköğretim okulundan 315 öğretmen oluşturmaktadır.Araştırma yapılırken Bakır (2007) tarafından geliştirilen ?demokratik tutum ölçeği? ile Balay (2000) tarafından geliştirilen ?Örgütsel Bağlılık? ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca kişisel bilgi formu ile öğretmenlerin istenilen demografik özellikleri tespit edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 15.0 paket programı kullanılarak demografik özelliklerin frekans ve yüzde değerleri incelenmiş, ölçeklerden alınan puanların aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanmış, fark testlerinde t testi, varyans analizi, Kruskal Wallis-H testi yapılmıştır. İlişkisel analizde Pearson Korelasyon analizi yapılmıştı.Araştırma sonunda; erkek öğretmeler, kadın öğretmenlere göre daha yüksek düzeyde okul müdürlerinin demokratik tutum davranış gösterdiğini düşündüklerinden; okul müdürlerinin kadın öğretmenleri yönetim sürecine daha çok katmalı ve kadın öğretmenlerle etkili bir iletişim kurmaları gerekliliği ortaya konmuştur. İlköğretim okul müdürlerinin algılanan demokratik tutumların öğretmenlerin(öğrenim düzeyi, branşı, mezun olduğu fakülte) değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği yapılan analizler sonunda ortaya konmuştur. Ancak ilköğretim okul müdürlerinin algılanan demokratik tutumlarının, öğretmenlerin kıdem değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmüştür. Yapılan analizler sonucunda 1-5 yıl kıdem grubu ile 11-15 yıl kıdem grubu arasında 11-15 yıl kıdem grubu lehine anlamlı olduğu görülmüştür. Yani 11-15 yıl kıdem grubuna sahip öğretmenler okul müdürlerinin demokratik tutumlarının daha yüksek düzeyde olduğu sonucu çıkmıştır. Yine 6-10 yıl kıdem grubu ile 11-15 yıl kıdem grubu arasında da 11-15 yıl kıdem grubu lehine anlamlı olduğu görülmüştür. Yani 11-15 yıl kıdem grubuna sahip öğretmenler, 6-10 yıl kıdem grubuna sahip öğretmenlere göre daha yüksek düzeyde okul müdürlerinin demokratik tutum davranışı gösterdiğini düşünmektedir. Kıdem yılı grupları incelendiğinde 16-20 yıl ve 21 yıl-üzeri kıdem gruplarının okul müdürlerinin demokratik tutum davranışı göstermeleri ile ilgili puanlarının ortalamasının düşük olduğu görülmüştür. İlköğretim öğretmenlerinin örgütsel bağlılık algılarının cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. İlköğretim öğretmenlerinin örgütsel bağlılıklarının kıdem değişkenine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği yani; kıdem yılları arasındaki fark arttıkça örgütsel bağlılık tutumlarının farklılık gösterdiği görülmüştür. İlköğretim öğretmenlerinin örgütsel bağlılıklarının mezun olduğu okul türüne göre anlamlı farklılık gösterdiği bu anlamlı farklılığın sadece eğitim fakültesi mezunları ile diğer fakülte mezunları(ziraat fakültesi vb.) arasında diğer fakülte mezunları grubu lehine olduğu görülmüştür. İlköğretim öğretmenlerinin örgütsel bağlılıklarının öğretmenlerin branş değişkenine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği bu anlamlı farklılığın sadece okul öncesi-branş öğretmenleri arasında okul öncesi grubu lehine, sınıf öğretmeni-branş öğretmeni arasında sınıf öğretmeni lehine olduğu görülmüştür. Örgütsel bağlılığın sınıf öğretmenleri ve okul öncesi öğretmenlerinde daha yüksek düzeyde olduğu görülmüştür.Sonuç olarak İlköğretimde görev yapan öğretmenlerin örgütsel bağlılık algıları ile okul müdürlerinde algıladıkları demokratik tutumları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Yine ilköğretimde görev yapan öğretmenlerin uyum bağlılığı, içselleştirme bağlılığı, özdeşleşme bağlılığı alt boyutlarının okul müdürlerinde algıladıkları demokratik tutumları arasında da pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Yani öğretmenlerin müdürlerinde algıladıkları demokratik tutum arttıkça öğretmenlerin örgütsel bağlılığı artmakta, daha yüksek düzeyde uyum, içselleştirme, özdeşleşme bağlılığı göstermektedirler.Anahtar Kelimeler: Demokratik Yönetim, Tutum, Öğretmen, Örgütsel Bağlılık, İlköğretim Okulu, Okul Müdürü