İlköğretim okulu müdürlerinin öğretmenler tarafından algılanan durumsal liderlik stilleri ve öğretmenlerin yapılandırmacı düşünme stilleri üzerine ilişkisel bir araştırma

Bu araştırmada, ilköğretim okulu müdürlerinin durumsal liderlik stillerine ilişkin öğretmen algıları ile öğretmenlerin düşünme stilleri arasında ilişki var mıdır? sorusuna cevap aranmıştır. İlişkisel modelde dizayn edilen bu araştırmanın evreni, İstanbul ili Kadıköy İlçesinde bulunan 69 ilköğretim okulunda [56 kamu & 13 özel] 2008?2009 öğretim yılında görev yapan görev yapan 941'i sınıf öğretmeni ve 2097'i branş öğretmeni olmak üzere toplam 3938 öğretmenden oluşmuştur. Araştırmanın örneklemini Kadıköy ilçesinin altı eğitim bölgesinde yer alan ilköğretim okullarının tamamı temel alınıp, tabakalı örnekleme yöntemi kullanılacak ve her eğitim bölgesinden random yolla belirlenen 3 ilköğretim okulunda görev yapmakta olan ve çalışmada gönüllü olarak katılan 209 öğretmenden oluşmuştur. Araştırmada veriler iki ayrı ölçek yardımıyla elde edilmiştir. Epstein (2001) tarafından geliştirilen Yapılandırmacı Düşünme Envanteri, insanların otomatik olarak kendilerine ve dünyaya bakma yolu olan yapılandırmacı ve yıkıcı olan düşünce düzeylerini ölçmek için geliştirilmiştir. Envanter Tosun & Karadağ (2008) tarafından Türk kültürüne uyarlanmıştır. Envanter 5'li likert tipi toplam 85 madde, 7 bileşen ve bu bileşenlere ait 11 alt ölçekten oluşmaktadır. Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği Bass ve Avolio (1990) tarafından Durumsal Liderlik Teorisi kapsamında kişilerin liderlik stillerinin tespiti için geliştirilmiştir. Ölçeğin çeşitli araştırmacılar tarafından farklı ülkelerde ve örgütlerde uygulanması sonucunda ölçekle ilgili bir takım eleştirilerde bulunulmuş ve ölçeğin yenilenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu araştırmalara paralel olarak ölçek Türkçeye Akdoğan (2002) tarafından açımlayıcı faktör analizi yöntemi ile tekrar gözden geçirmiş ve sonuç olarak ölçeğin Türkçe formu 5'li Likert tipi toplam 36 madde, 3 bileşen ve bu bileşenlere ait 7 alt ölçekten oluşmaktadır. Araştırmada elde edilen verilerin çözümlenmesinde ortalama (X), standart sapma (SS), bağımsız gruplar t-testi, Kruskal Wallis-H testi, Mann Whitney-U testi ve Pearson çarpım momentler korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin faaliyet yönelimli düşünme en baskın faktör olarak kendini göstermektedir. Yapılandırmacı düşünmede öğretmenlerde en az görülen faktörler ise bir yere ait olamama duygusu ve hoşgörüsüz düşünme faktörleridir. Öğretmenlerin yapılandırmacı düşünme bileşenlerinden davranışsal başa çıkma en baskın bileşen olarak görülmektedir. Öğretmenlerde en az görülen bileşen ise olağanüstü şeylerle düşünmedir. Ayrıca araştırmada elde edilen en önemli bulgu yapılandırmacı düşünme faktörleri ile durumsal liderlik bileşenleri arasında istatistiksel olarak ilişkiler saptanmıştır. Bu ilişkiler yapıcı düşünme ile dönüşümcü liderli, yıkıcı düşünme ile sürdürümcü ve serbestlik tanıyan liderlik arasındadır.