İlköğretim okulu öğretmen ve yöneticilerine dönük ödüllendirme uygulamalarının etkililiği ve öğretim performansına dayalı öğretmen ödüllendirme yaklaşımı önerisi (İzmir örneği)

Bu araştırmanın amacı ilköğretim okulu öğretmen ve yöneticilerine dönük ödüllendirme uygulamalarına ışık tutmak, öğretmen, yönetici ve denetici algılarına göre Öğretmenlere dönük ödüllendirme uygulamalarının etkililiğini ortaya koymak ve "öğretim performansına dayalı" bir ödüllendirme yaklaşımını öğretmenlerin, eğitim yönetici ve deneticilerinin görüşlerine sunarak öğretmen ödüllendirme sistemimize katkıda bulunmaktır. Araştırmanın evrenini İzmir Büyükşehir Belediye sınırları içerisinde bulunan 9 ilçedeki toplam 399 ilköğretim okulunda görevli 399 müdür, 1026 müdür yardımcısı, 1 1621 öğretmen ve İzmir İl Milli eğitim Müdürlüğü bünyesinde çalışan 130 ilköğretim deneticisi; örneklemini ise bu ilçelerde ilköğretim okullarında görevli 71 müdür, 128 müdür yardımcısı, 528 öğretmen ve 52 denetici oluşturmaktadır. Yargısal türdeki veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen Likert tipi beşli derecelemeye göre düzenlenen "İlköğretim Öğretmenlerinin Ödüllendirilmelerine Dönük Uygulamaların Etkililik Düzeyi Ölçeği" ve "Öğretim Performansına Dayalı Öğretmen Ödüllendirme Ölçütlerinin Türk Eğitim Sistemine Uygulanmasını Önerme Düzeyleri" Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, kikare (x~ ), t- testi, F.Testi, Çok Yönlü Varyans Analizi ve Scheffee Anlamlılık Testi kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları aşağıdaki gibi özetlenebilir: 1- Türk Eğitim Sistemi'nde müdür ve müdür yardımcıları, öğretmenlere göre daha sık oranda ve daha yüksek düzeyde ödül türleri ile ödüllendirilmişlerdir. 2- Ödül alma nedeni olarak "sınıf içi öğretim performansı" başlığı altında toplanan öğretmen oranı (%40.9), "okul ile ilgili etkinlikler" başlığı (%45.8) altında toplanan öğretmen oranından düşüktür. 3- Öğretmen, müdür ve müdür yardımcıları, ağırlıklı olarak (%80.1) içsel nitelikteki ödüllerden doyum sağlamaktadırlar. 4- Öğretmen, müdür ve müdür yardımcılarının ödül alıp almamaları (a) cinsiyete (b) bitirdikleri okullara (c) branşlarına göre önemli farklılık göstermemekte, kıdeme göre önemli farklılık göstermektedir.5- Öğretmenlerin ödül alıp almamaları, onların bulundukları okuldaki çalışma sürelerine göre önemli farklılık göstermektedir, müdür ve müdür yardımcılarında fark bulunmamıştır.. 6- Öğretmenlerin ödül alıp almamaları onların çalıştıkları okulun bulunduğu çevrenin sosyo-ekonomik düzeyine ilişkin algılarına göre önemli farklılık göstermektedir. Müdür ve müdür yardımcılarında fark bulunmamıştır.. 7- Öğretmenlerin ve müdürlerinin ödül alıp almamaları onların hizmet içi eğitim etkinliklerine katılma durumlarına göre önemli farklılık göstermemektedir. Müdür yardımcılarında fark bulunmuştur.. 8- Öğretmen, yönetici ve deneticilerin Türk Eğitim Sistemi'ndeki ödül uygulamalarının etkililiğine ilişkin algılan onların görevlerine göre önemli farklılıklar göstermektedir. Buna göre öğretmenler "az", yönetici ve deneticiler "orta" düzeyde bir algıya sahiptir. 9- Öğretmenler, yönetici ve deneticilere göre İlköğretim Öğretmenlerinin Ödüllendirilmelerine Dönük Uygulamaların Etkililik Düzeyi", ölçeğinde tüm alt boyutları, daha düşük bir ortalama ile değerlendirmişlerdir. Öğretmenler, en düşük algı düzeyine "ödüllendirmede açıklık ve adillik" alt boyutunda sahip bulunmaktadır. 10- Öğretmen ve yöneticilerin algıladıkları "İlköğretim Öğretmenlerinin Ödüllendirilmelerine Dönük Uygulamaların Etkililik Düzeyi" onların ödül alıp almamalarına göre önemli farklılık göstermemektedir. 1 1 - Öğretmenler, yönetici ve deneticiler, ödüllendirilecek öğretmeni belirleme sürecinde "Öğretim performansına dayalı öğretmen ödüllendirme ölçütlerinin, Türk Eğitim Sistemi'nde uygulanmasını önerme düzeyleri" onların görevlerine göre önemli farklılık göstermemektedir. Denekler, "tümüyle öneriyorum" düzeyinde bir algıya sahiptir 12- Öğretmen, yönetici ve deneticilerin, Ödüllendirilecek Öğretmeni Belirleme Sürecinde "Öğretim Performansına Dayalı Öğretmen Ödüllendirme Ölçütlerinin, Türk Eğitim Sistemi'nde Uygulanmasını Önerme Düzeyleri" Ölçeğin Alt Boyutları Arasında önemli farklılık göstermektedir. Öğretmenler ve yöneticiler, deneticilere göre öğretmenlerin, "öğrenci gereksinimlerine duyarlılık" ve "gelişmeye ve yenilenmeye açıklık" alt boyutlarını daha ağırlıklı önermektedir.