İlköğretim okulu yöneticilerinin değişime karşı direnci azaltma yöntemlerini uygulama düzeylerine ilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri

Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okulu yönetici ve öğretmen görüşlerine dayalı olarak ilköğretim okulu yöneticilerinin değişime karşı direnci azaltma yöntemlerini uygulama düzeylerini yönetici ve öğretmen görüşlerine göre belirlemektir.Araştırmanın çalışma evreni, 2008?2009 eğitim ve öğretim yılında, İstanbul ili 96 ilköğretim okulunda görevli 263 yönetici ve 1534 öğretmene uygulanan toplamda 1797 ölçeğin değerlendirmeye alınmasıyla oluşturulmuştur.Araştırmada, tarama modeline dayalı olarak nicel veriler kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ölçek iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ?cinsiyet, yaş, öğretmenlik dahil mesleki kıdem, en son mezun olunan okul, değişim yönetimi konulu katıldıkları hizmet-içi eğitim değişkenlerinden oluşan kişisel bilgi formu, ikinci bölümde değişime karşı direnci azaltma sürecinde ?Eğitim ve Karara Katılımı Sağlama?, ?İletişim?, ?Kolaylaştırma ve Destek? ile ?Vizyon? yöntemlerine yönelik 38 maddeden oluşan ?İlköğretim Okulu Yöneticilerinin Değişime Karşı Direnci Azaltma Yöntemlerini Uygulama Düzeyleri Ölçeği? bulunmaktadır.Araştırmada, ilköğretim okulu yöneticilerinin değişime karşı direnci azaltma yöntemlerini uygulama düzeylerini belirlemek için uygulamadan elde edilen verilerin frekans, yüzde, standart sapma ve ortalamaları hesaplanmış, bununla ilgili tablolar oluşturularak yorumlanmıştır.Bağımsız değişkenler açısından yapılan değerlendirmede ise cinsiyet değişkeni için t-testi yapılmış, fark için ortalamalar karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Yaş, öğretmenlik dahil mesleki kıdem, en son mezun olunan okul, değişim yönetimi konulu katıldıkları hizmet-içi eğitim değişkenleri için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. ANOVA sonrası hangi post-hoc çoklu karşılaştırma tekniğinin kullanılacağına karar vermek için öncelikle Levene's testi ile grup dağılımlarının varyanslarının homojen olup/olmadığı hipotezi sınanmış, varyansların homojen olmaması durumunda yaygınlıkla kullanılan Tamhane's T2 çoklu karşılaştırma tekniği, varyansların homojen olması durumunda ise, yaygınlıkla kullanılan Scheffe ve LSD çoklu karşılaştırma teknikleri tercih edilmiştir.Araştırmanın bulgularına dayalı olarak aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır:1. İlköğretim okulu yöneticileri, değişime karşı direnci azaltma yöntemlerinden; ?Eğitim ve Karara Katılımı Sağlama?, ?İletişim?, ?Kolaylaştırma ve Destek? ile ?Vizyon? yöntemlerini uygulamalarına yönelik algıları ?yüksek? düzeydedir.2. İlköğretim okulu öğretmenleri, değişime karşı direnci azaltma yöntemlerinden; ?Eğitim ve Karara Katılımı Sağlama?, ?İletişim?, ?Kolaylaştırma ve Destek? ile ?Vizyon yöntemlerini uygulamalarına yönelik algıları ?orta? düzeydedir.3. İlköğretim okulu yöneticilerinin değişime karşı direnci azaltma yöntemlerini uygulama düzeylerine ilişkin yönetici ve öğretmen algıları istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Yöneticilerin tüm boyutlar itibariyle algıları ?çok? ( =3,66) düzeyinde iken, öğretmenlerin algıları ?orta? ( =3,24) düzeydedir. Buna göre yöneticiler öğretmenlere göre, kendilerinin genel olarak değişime karşı direnci azaltma yöntemlerini daha fazla kullandıkları görüşünde olması; yöneticilerin değişime direnci azaltma yöntemlerini önemli buldukları, ancak verdikleri önem kadar pratikte uygulamadıkları şeklinde değerlendirilebilir. Dolayısıyla yöneticiler bu konuda uygulamaya daha fazla özen göstermeleri gerektiği söylenebilir. Ayrıca yöneticilerin değişim sürecinde, değişime karşı direnci azaltma yöntemlerini uygulama boyutundaki rollerini yeniden gözden geçirmeleri ve daha duyarlı olmaları gerektiği de söylenebilir.4. ?İlköğretim okulu yöneticilerinin, Değişime Karşı Direnci Azaltma Yöntemlerini Uygulama Düzeyleri Ölçeği? ?Eğitim ve Karara Katılımı Sağlama?, ?İletişim?, ?Kolaylaştırma ve Destek? ile ?Vizyon? yöntemi puanlarının ve toplam puanlarının cinsiyet, mezuniyet, branş değişkenlerine göre farklılığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.5- ?İlköğretim okulu yöneticilerinin, Değişime Karşı Direnci Azaltma Yöntemlerini Uygulama Düzeyleri Ölçeği? ?Eğitim ve Karara Katılımı Sağlama?, ?Kolaylaştırma ve Destek? ile ?Vizyon yöntemi puanlarının ve toplam puanlarının yaş değişkenine göre farklılığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.6. İlköğretim okulu yöneticilerinin, Değişime Karşı Direnci Azaltma Yöntemlerini Uygulama Düzeyleri Ölçeği ?İletişim? yöntem puanlarının yaş değişkenine göre farklılığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Böylece 51 ve üstü yaş grubunda bulunan yöneticilerin, 31?41 yaş grubunda bulunan yöneticilere göre, ?İletişim? yöntemini uygulamalarına yönelik algıları ?yüksek? düzeydedir.7. İlköğretim okulu yöneticilerinin, Değişime Karşı Direnci Azaltma Yöntemlerini Uygulama Düzeyleri Ölçeği ?Eğitim ve Karara Katılımı Sağlama? yöntemi puanlarının mesleki kıdem değişkenine göre farklılığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Böylece 11?15 yıl ve 26 yıl ve üstü kıdemi olan yöneticilerin, 6-10 yıl kıdemi olan yöneticilere göre, ?Eğitim ve Karara Katılımı Sağlama? yöntemini uygulamalarına yönelik algıları ?yüksek? düzeydedir.8. İlköğretim okulu yöneticilerinin, Değişime Karşı Direnci Azaltma Yöntemlerini Uygulama Düzeyleri Ölçeği ?İletişim? yöntemi puanlarının mesleki kıdem değişkenine göre farklılığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Böylece 26 yıl ve üstü kıdemi olan yöneticilerin 6?10 yıl kıdemi olan yöneticilere göre, yöneticilerin ?İletişim? yöntemini uygulamalarına yönelik algıları ?yüksek? düzeydedir.9. İlköğretim okulu öğretmenlerinin, ?İletişim? yöntemi puanlarının mesleki kıdem değişkenine göre farklılığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Böylece 5 yıl ve altı kıdemi olan öğretmenler 6?10 yıl kıdemi olan öğretmenlere göre, yöneticilerin ?İletişim? yöntemini uygulamalarına yönelik algıları ?yüksek? düzeydedir.10. İlköğretim okulu yöneticilerinin, Değişime Karşı Direnci Azaltma Yöntemlerini Uygulama Düzeyleri Ölçeği ?Kolaylaştırma ve Destek? ile ?Vizyon? yöntemlerinin mesleki kıdem değişkenine göre farklılığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.11. İlköğretim okulu yöneticilerinin, Değişime Karşı Direnci Azaltma Yöntemlerini Uygulama Düzeyleri Ölçeği ?Eğitim ve Karara Katılımı Sağlama?, ?İletişim?, ?Kolaylaştırma ve Destek? ile ?Vizyon? yöntemleri puanlarının değişim konulu hizmet-içi eğitime katılma ve hizmet-içi eğitim sayısına göre farklılığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.12. İlköğretim okulu öğretmenlerinin, Değişime Karşı Direnci Azaltma Yöntemlerini Uygulama Düzeyleri Ölçeği ?Eğitim ve Karara Katılımı Sağlama?, ?İletişim?, ?Kolaylaştırma ve Destek? ile ?Vizyon? yöntemleri toplam puanlarının cinsiyet ve mezuniyet değişkenlerine göre farklılığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.13. İlköğretim okulu öğretmenlerinin, ?İletişim? puanlarının yaş değişkenine göre farklılığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Böylece 30 yaş ve altı grubunda bulunan öğretmenler 31?40 yaş grubu arasındaki öğretmenlere göre, 41?50 yaş grubunda bulunan öğretmenler 31?40 yaş grubunda bulunan öğretmenlere göre ve 51 yaş ve üstü yaş grubunda bulunan öğretmenler 31?40 yaş grubunda bulunan öğretmenlere göre yöneticilerin değişime karşı direnci azaltma yöntemlerini uygulamalarına yönelik algıları daha yüksek düzeydedir.14. İlköğretim okulu öğretmenlerinin, ?Kolaylaştırma ve Destek? puanlarının branş değişkenine göre farklılığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ana sınıfı branşında olan öğretmenler; sınıf öğretmenleri, matematik öğretmenleri, fen bilimleri öğretmenleri, sosyal bilimler öğretmenleri, Türkçe öğretmenleri, yabancı dil öğretmenleri, din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenleri ve diğer branş grubu öğretmenlerine göre yöneticilerin değişime karşı direnci azaltma yöntemlerini uygulamalarına yönelik algıları daha yüksek düzeydedir.15. İlköğretim okulu öğretmenleri, Değişime Karşı Direnci Azaltma Yöntemlerini Uygulama Düzeyleri Ölçeği toplam puanlarının mesleki kıdem değişkenine göre farklılığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Böylece 5 yıl ve altı kıdemi olan öğretmenler 6?10 yıl kıdemi olan öğretmenlere göre, yöneticilerin değişime karşı direnci azaltma yöntemlerini uygulamalarına yönelik algıları daha yüksek düzeydedir.16. İlköğretim okulu öğretmenlerinin, Değişime Karşı Direnci Azaltma Yöntemlerini Uygulama Düzeyleri Ölçeği toplam puanlarının katıldıkları hizmet-içi eğitim sayısı değişkenine göre farklılığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Şöyle ki değişim konulu hizmet-içi eğitime beş kez katılan grup bir ve iki kez katılan gruba göre, yöneticilerin değişime karşı direnci azaltma yöntemlerini uygulamalarına yönelik algıları daha yüksek düzeydedir. Araştırmada, hizmet-içi eğitim sayısı arttıkça değişime karşı olan direncin de azalması ve hizmet-içi eğitime katılma durumunun öğretmen görüşlerini olumlu yönde etkilemesi yönündeki bulgular dikkate alınarak, yönetici ve öğretmenlere yönelik kurs ve seminer sayıları artırılabilir.