İlköğretimde sanat eğitimi ve çocuğun plastik gelişim aşamaları

İlköğretimde sanat eğitimi ve çocuğun plastik gelişim aşamaları konusunda yapılan bu araştırma, K.T.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Güzel Sanatlar Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı'nda yüksek lisans tezi olarak yapılmıştır. İlköğretim resim-iş programı çerçevesinde 6-14 yaş grubu öğrencilere verilen sanat eğitimi kapsamında öğrencilerin resim özellikleri ile plastik gelişim evreleri arasındaki durumu belirlemek amacıyla bu araştırma yapılmıştır. Bu araştırmada betimsel yöntem kullanılmıştır. Sanat eğitimi alanındaki literatürler taranarak araştırmanın teorik boyutları oluşturulmuştur. Trabzon şehir merkezinde 1998-99 öğretim yılında hizmet veren 31 ilköğretim okulunun 1-8. sınıflarına devam eden öğrenciler bu araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. İlköğretim okullarından 5 tanesinin 1- 8. sınıflarında okuyan öğrencilerin de birer tanesi (resimleri ile katılarak) araştırmanın ömeklem grubunu oluşturmuştur. Başlangıçta 40 resim alınması planlandığı halde ancak 33 öğrencinin resmi bu araştırmanın alan çalışmalarında incelemeye alınmıştır. Bu resimler öğretmen, uzman, ressam ve akademisyenlerin kişisel görüşleri alınarak her resmin özelliği belirlenmiştir. Bu resimler ilköğretim çağındaki çocukların plastik gelişim evrelerine uygun olarak kodlanmış ve sistemli bir şekilde düzenlenmiştir. Araştırma ile ilgili bulgular 4 alt problemle bağlantılı olarak elde edilen verilerin frekans ve yüzde değerleri tablolara yansıtılarak istatistiki yönden analiz edilmiştir. Bulgulara ait yorumlar örneklem grubuna giren çocukların resimleri üzerinde yapılmıştır. İlköğretim çağındaki resim özellikleri ile plastik gelişim dönemleri arasındaki durum şu şekilde sonuçlanmaktadır. İdeoplastik dönemle ilgili şematik devrede denge- düzenli denge, bakışma (simetri) ve örnek (tamamlama) özelliği çizgisel biçim devresinde anlamlılık (boy hiyerarşisi), saydamlık, alan perspektifi, düzleme, kendiliğinden yineleme ve döndürme özellikleri, çizgisel figür oluşturma devresinde eğilim, üst yapıda toplama, üstüste konmuş perspektif olmak üzere toplam 1 1 özelliğin bulunduğu; görsel gerçekçilik döneminde ise kuşbakış perspektif ve çok açılı perspektif olmak üzere 2 özelliğin bulunduğu ve böylece 6-14 yaş arasındaki ilköğretim çağı çocuklarının toplam 14 resim özelliğinin bulunduğu ve bunların öğrencileri yaş, cinsiyet ve sınıf değişkenlerine göre farklı durumlar bu araştırmayla kamtlanmıştrr. VI