İlkokul 3. ve 4. sınıf fen bilimleri ders kitaplarının çoklu zeka kuramı açısından incelenmesi

Bu çalışmada ilkokul 3. ve 4. sınıf Fen Bilimleri ders kitapları Gardner'ın Çoklu Zeka Kuramı ile ortaya koyduğu zeka alanları göz önüne alınarak incelenmiş, ders kitaplarında hangi zeka alanına ne düzeyde yer verildiğini belirlemek amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanarak 2021-2022 Eğitim-Öğretim yılında okullarda okutulan ilkokul 3. ve 4. sınıf Fen Bilimleri ders kitapları Gardner'ın çoklu zeka kuramı doğrultusunda incelenmiştir. Yapılan incelemede nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Veriler toplanırken Gardner'ın belirlediği zeka alanları ve bu zeka alanlarına sahip kapasiteler göz önünde bulundurulmuştur. Araştırma başlangıcında öncelikle konu ile ilgili kaynaklar taranarak her bir zeka alanına yönelik birer beceri listesi oluşturulmuştur. Ardından ders kitaplarındaki konu anlatımı, etkinlik ve değerlendirme kısımları incelenerek ilgili kısımlarda çoklu zeka alanlarına ne sıklıkla yer verildiğini belirlemek amacıyla kontrol listeleri hazırlanmıştır. Her bir ünitenin konu başlıkları, etkinlikleri ve değerlendirme bölümleri, oluşturulan beceri listelerine göre değerlendirilmiş ve ulaşılan sonuçlar çizelgeye kaydedilmiştir. Çizelgede yer alan veriler betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiş, veriler üzerinden ders kitaplarında Gardner'ın çoklu zeka kuramında yer alan bilişsel boyuta sahip zeka alanlarının (sözel-dilsel, mantıksal-matematiksel, görsel-uzamsal, sosyal-kişilerarası, bedensel-kinestetik, müzikal-ritmik ve doğacı) ne sıklıkla yer aldığına dair çıkarımlarda bulunulmuştur. Araştırma sonunda her iki ders kitabı için de benzer sonuçlara ulaşılmıştır. İki ders kitabında da en çok yer verilen zeka alanları görsel-uzamsal, mantıksal-matematiksel ve sözel-dilsel zekadır. Bu üç zeka alanı, çoklu zeka ile ilişkili toplam tespit edilen davranışların yaklaşık üçte ikisinde yer almaktadır. Kitaplarda müzikal-ritmik, sosyal-kişilerarası, doğacı ve bedensel-kinestetik zeka alanlarına ise daha az yer verilmiştir. Farklı ders kitaplarını, farklı araştırma yöntemlerini ve farklı zeka kuramlarını konu edinerek yapılacak benzer araştırmaların alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir.