İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı ile sosyal-duygusal-ahlaki gelişimlerinin ve dijital oyun deneyimlerinin incelenmesi

Bu çalışmada ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin dijital oyun bağımlılıkları ile sosyal duygusal ve ahlaki gelişimleri arasındaki ilişkiyi incelemek, çocukların dijital oyun deneyimlerini detaylı bir şekilde ortaya koymak amaçlanmıştır. Karma yöntem ve açımlayıcı sıralı desen ile yürütülen çalışmanın nicel aşamasında dördüncü sınıfa devam eden 1124 öğrenciye; nitel aşamasında ise dördüncü sınıfa devam eden 49 öğrenciye ulaşılmıştır. Nicel aşamada veriler Hazar ve Hazar'ın (2017) "Çocuklar İçin Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği" ve Bozgun ve Baytemir'in (2019) "Sosyal-Duygusal ve Ahlaki Gelişim Ölçeği" ile toplanmıştır. Nitel aşamada ise araştırmacı tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Toplanan veriler istatistik paket programı aracılığıyla; betimsel istatistikler, t testi, tek yönlü varyans analizi (Anova), Tukey, Bonferronni, Tamhane ve Pearson Korelasyon analizleri ile analiz edilmiştir. Nitel verilerin analizinde ise betimsel istatistiklerle desteklenen içerik analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin dijital oyun bağımlılıkları ile sosyal duygusal ve ahlaki gelişimleri arasında negatif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Öğrencilerin dijital oyun bağımlılığı konusunda riskli grupta yer aldığı, gün içinde dijital oyunlara fazla zaman ayıran öğrencilerin ve erkek çocukların dijital oyun bağımlılıklarının daha yüksek olduğu ancak dijital oyun bağımlılığının yaşa, kardeş sayısına, ebeveyn öğrenim düzeyine, aylık gelir düzeyine ve ebeveyn çalışma durumuna göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Yine dijital oyun bağımlılığının çocukların kendilerine ait oda olma durumuna ve evde internet bağlantısı olma durumuna göre de anlamlı fark göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilere uygun seçenekler sunulduğunda dijital oyunlar yerine çocuk oyunlarını tercih ettikleri, öğrencilerin dijital oyunlar dışında sıklıkla arkadaşlarıyla çocuk oyunları oynadıkları, ailelerin de dijital oyunlar yerine çocuk oyunları oynanmasını istediği görülmüştür. Öğrencilerin dijital oyun seçiminde ise oyunların içeriğine, etkilerine, oyun tasarımına ve çeşitli diğer kriterlere dikkat ettikleri, dijital oyunların öğrencileri hem olumlu hem de olumsuz açıdan etkilediği görülmüştür. Ulaşılan sonuçlar alan yazın dikkate alınarak tartışılmış, ailelere, eğitimcilere ve araştırmacılara bazı öneriler sunulmuştur.