İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin iyi ve kötü kavramlarına yükledikleri anlamlar üzerine uygulamalı bir çalışma

Bu çalışmada ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin düşünce dünyasındaki iyi ve kötü kavramlarına odaklanılmıştır. Öğrencilerin bu kavramlarla ilgili bilgi, tutum ve davranışlarının, uygulama öncesi ve sonrasındaki durumunu karşılaştırmalı olarak incelemek amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yöntemiyle deneysel desende yapılan çalışmanın katılımcıları, 25 ilkokul dördüncü sınıf öğrencisidir. Veriler görüşme formu, etkinlik dokümanları ve araştırmacı gözlem notlarıyla elde edilmiştir. Veri analizi için betimsel analiz ve içerik analizinden faydalanılmıştır. Çalışmada öğrencilerin iyi ve kötü kavramlarını nasıl tanımladıkları, kavramları kimlere veya nelere özgü olarak gördükleri, iyilik ve kötülüğün kişiden kişiye değişip değişmediğine dair fikirleri, iyilik ve kötülük yapılma sebepleri, kendisine iyilik veya kötülük yapıp yapamayacağına dair görüşleri nedensellik ilişkileriyle ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. İlk görüşmede öğrencilerin iyi ve iyilik kavramını aynı kabul ederek sorulara insana özgü davranışları örneklendirerek cevaplar verdikleri; son görüşmede ise bu kavramları ayırt ederek amaca uygunluk, fayda sağlama gibi kriterlerin de iyilik olarak kabul edilebileceği yönünde açıklamalar yaptıkları görülmüştür. Kötü ve kötülük kavramıyla ilgili ilk görüşmede insana özgü davranışları örneklendirme yoluna gittikleri son görüşmede cansız varlıkları, durumları da dahil ederek kötülüğü tanımladıkları görülmüştür. Öğrencilerin iyilik ve kötülükle ilgili örnekleri incelendiğinde ilk görüşmede sadece ahlaki kötülüklere örnekler verdikleri fakat son görüşmede ahlaki kötülüklerle birlikte doğal kötülüklere de yer verdikleri sonucuna ulaşılmıştır. İyilik yapılma sebepleriyle ilgili ilk görüşmede öğrencilerin dini gereklilikleri yerine getirme kategorisinde çok sayıda sebep sundukları bu sayının son görüşmelerde azaldığı görülmüştür. Sonuçlardan hareketle, çocuklara iyilik ve kötülüğün insanın bilinçli tercihleriyle yapılan ve toplumu etkileyen davranışlar olduğunun anlatılması ve bireylerin hem kendi hem toplum için üzerine düşen sorumlulukların farkında olmasının gerekliliği üzerinde durulmaktadır.