İlkokul öğrencilerinin motivasyonlarının yordayıcısı olarak problem çözme becerisi ve sorumluluk değerinin incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı; ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin problem çözme becerileri, sorumluluk düzeyleri ve eğitime ilişkin motivasyon düzeyleri arasındaki ilişkileri ayrıca öğrencilerin sahip oldukları problem çözme becerileri ve sorumluluk değerlerinin, eğitime yönelik motivasyonlarını yordama düzeyini incelemektir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde olup, betimsel niteliktedir. Araştırmanın evrenini Kocaeli ilindeki 2017-2018 eğitim öğretim yılında öğrenim gören dördüncü sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise Kocaeli ilinde bulunan tüm hizmet alanlarını temsil edecek şekilde İzmit, Körfez, Dilovası ve Darıca ilçelerinden oransız tabakalı örnekleme ile rastgele seçilen 7 ilkokulun dördüncü sınıflarında öğrenim gören 199'u kız 195'i erkek olmak üzere toplam 394 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmaya ilişkin veriler; ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin eğitimle ilgili motivasyonlarını belirlemek için Vallerand ve diğ. (1992) tarafından geliştirilen ve Kara (2011) tarafından Türkçeye uyarlanan "Eğitimde Motivasyon Ölçeği"; problem çözme becerilerini belirlemek için Serin, Bulut Serinve Saygılı (2010) tarafından geliştirilen "İlköğretim Düzeyindeki Çocuklar İçin Problem Çözme Envanteri (ÇPÇE)"; öğrencilerin okulda ve evde yerine getirmeleri gereken sorumlulukları belirlemek için Yontar (2013) tarafından geliştirilen "Çocuklar İçin Sorumluluk Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, SPSS 20.0 paket programından yararlanılarak çözümlenmiştir. Veri sayısı 30'dan fazla olduğundan Kolmogorov-Simirnov (Lilliefors) testi sonucu incelenmiş olup, ölçek verilerinin değişkenler (cinsiyet, yaş ve öğrenim görülen hizmet alanı) üzerinde anlamlılık değerlerinin 0,05'ten küçük olması ve çarpıklık ve basıklık katsayılarının ±1 sınırları dışında olması nedeniyle verilerin normal dağılıma uygunluk göstermediği bulunmuştur. Değişkenler üzerinde puanlar normal dağılmadığı için nonparametrik testlerden Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis Testi, çoklu regresyon analizi ve ilişki testi için Spearman katsayı değeri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; problem çözme becerisinden kaçınmanın öğrencilerin eğitime yönelik motivasyonlarının anlamlı yordayıcısı, problem çözme becerisine güven, problem çözmeye ilişkin özdenetim ve sorumluluk düzeylerinin ise öğrencilerin eğitime yönelik motivasyonlarının anlamlı bir yordayıcısı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Kız öğrencilerin problem çözme becerilerinden kendilerine güvenmeleri ve problem çözmeye ilişkin özdenetim düzeylerinin erkek öğrencilere göre daha yüksek olduğu, problem çözme becerisinden kaçınmalarının ise erkek öğrencilere göre daha düşük olduğu bulguları elde edilmiştir. Farklı hizmet alanlarında öğrenim gören ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin problem çözme becerilerinin benzer özellikler gösterdiği söylenebilir. Kız öğrencilerin sorumluluk düzeylerinin erkek öğrencilere göre daha yüksek olduğu, ikinci hizmet alanında öğrenim gören öğrencilerin sorumluluk düzeylerinin, birinci hizmet alanında öğrenim gören öğrencilere göre daha yüksek olduğu bulguları elde edilmiştir. Erkek öğrencilerin özdeşleşmiş dışsal motivasyon düzeylerinin kız öğrencilere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu söylenebilir. Ayrıca beşinci hizmet alanında öğrenim gören öğrencilerin içsel motivasyon düzeylerinin, üçüncü hizmet alanında öğrenim gören öğrencilere göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: İlkokul Öğrencisi, Motivasyon, Problem Çözme Becerisi, Sorumluluk Değeri