İlkokul öğrencilerinin serbest zamanlarını değerlendirme alışkanlıkları, öğrenme sorumluluklarını yerine getirme ve akademik başarı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı, ilkokul eğitimini tamamlamak üzere olan 4. sınıf öğrencilerinin akademik başarı düzeyi, serbest zaman değerlendirme alışkanlıkları ve öğrenme sorumluluklarını yerine getirme düzeyleri arasındaki ilişkileri belirlemektir. Araştırma, genel tarama modellerinden biri olan ilişkisel tarama modeline uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma evrenini, 2023-2024 eğitim –öğretim yılında Kocaeli İli MEB ilkokullarında öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklem grubu, küme ve tesadüfi örnekleme teknikleri kullanılarak belirlenmiştir. Örneklem grupta 246'sı kız ve 243'ü erkek olmak üzere toplamda 489 ilkokul 4. sınıf öğrencisi yer almıştır. Araştırmanın verileri; Kişisel Bilgi Formu, Öğrenme Sorumluluğu Ölçeği (ÖSÖ) ve Serbest Zaman Değerlendirme Ölçeği (SZDÖ) ile toplanmıştır. Verilerin analizinde; aritmetik ortalama (x), standart sapma (Ss), bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Scheffe testi, korelasyon ve regresyon testi analizleri kullanılmıştır. Fark ve ilişki testlerinde p<,05 düzeyi anlamlılık için yeterli kabul edilmiştir. Araştırmanın birinci değişkeni öğrencilerin akademik başarı düzeyleridir. Bu doğrultuda öğrencilerin göreceli olarak Sosyal Bilgiler dersinde daha iyi, Matematik dersinde ise daha az başarılı oldukları tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, öğrencilerin cinsiyeti, sevdikleri ve zorlandıkları dersler, evlerinde özel oda ve bahçe bulunma durumları, babalarının meslek ve eğitim düzeyleri ile okula ulaşım şekilleri gibi değişkenlerin akademik başarı düzeylerini anlamlı biçimde farklılaştırdığı gözlemlenmiştir. Araştırmanın ikinci bağımsız değişkeni öğrencilerin öğrenme sorumluluklarını yerine getirme düzeyleridir. Sonuçlar, öğrencilerin öğrenme sorumluluklarını genel anlamda iyi düzeyde yerine getirdiklerini ve ders dışı sorumluluklarını yerine getirme konusunda daha fazla sorun yaşandıklarını ortaya çıkarmıştır. Bu düzeyde; öğrencilerin cinsiyeti, sevdikleri ve zorlandıkları dersler, ders çalışmak için en fazla zaman ayırdıkları dersler, evlerindeki çocuk sayıları, evlerinde özel oda bulunma durumları, evlerinin bahçesi bulunma durumları ve yakın çevrelerinde oyun parkı bulunma durumları, anne eğitim düzeyleri ve okula ulaşım şekilleri gibi değişkenlere göre anlamlı farklılaşmalar gözlenmiştir. Araştırmanın üçüncü bağımsız değişkeni serbest zaman etkinliklerini yapma sıklığıdır. Üçüncü değişkenin öğrencilerin cinsiyeti, en sevdikleri ve zorlandıkları dersler, evlerindeki çocuk sayıları, evlerinin bulunduğu yerleşim yerleri, bahçe ve özel oda durumları ile okula ulaşım şekillerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, üç ana değişken arasında anlamlı düzeyde ilişkiler saptanmış ve bu değişkenlerin birbirini anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçları, ilgili alanyazın eşliğinde tartışılmış; eğitim politikacılarına, öğretmenlere, velilere ve araştırmacılara yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Akademik Başarı, Öğrenme Sorumlulukları, Serbest Zaman Değerlendirme, İlkokul, 4. Sınıf.