İlkokulda değerler eğitimi ile ilgili yapılan çalışmaların bibliyometrik ve içerik analizi

Değerler hayatımıza, tercihlerimize ve kararlarımıza yön veren, olaylar ve durumlar karşısında bir şeyi bir şeye tercih etme, daha fazla kıymet verme gibi tutum, inanç ve gösterdiğimiz ilkeler olarak tanımlanmaktadır. Aileden sonra okullarda verilen değerler eğitimi planlı bir şekilde programlarda yer alarak verilmeye devam edilmektedir. Son yıllarda eğitim politikalarının değişmesi, teknolojinin kullanımı ve medya etkisiyle değer yönelimleri de giderek değişmektedir. Bu araştırmada geçmişten günümüze değerler eğitimi hakkında yapılan çalışmaların ilkokul düzeyinde incelenmesi ve elde edilen çalışmaların bibliyometrik ve içerik analizinin yapılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda yıllar içinde yapılan ulusal ve uluslararası çalışmaların eğilimleri belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemini Web of Science veri tabanında 1980-2022 yılları arasında yayınlanan 10.892 uluslararası makale ve YÖK Tez, TR Dizin ve SOBİAD Atıf Dizini veri tabanlarında 1999-2022 yılları arasında yayınlanan ulusal 150 tez ve 179 makale oluşturmaktadır. Araştırmada hem nitel hem nicel yaklaşım benimsenmiştir. Araştırmada doküman analiz yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizinde bibliyometrik analiz ve içerik analiz tekniklerinden yararlanılmıştır. Uluslararası veri tabanında tespit edilen çalışmalar en çok atıf yapılan yıl, anahtar kelime, dergi, yazar, ülke ve kuruluş açısından VOSviewer programı kullanılarak bibliyometrik olarak analiz edilmiştir. Ulusal veri tabanlarında tespit edilen çalışmalar ise yayınlandığı üniversite ve enstitü, yayınlandığı dergi adı, çalışmanın türü, yayınlandığı yıl, çalışmanın amacı, kullanılan araştırma yöntemi ve deseni, hedef kitlesi, kullanılan veri toplama aracı, kullanılan veri analiz tekniği, çalışılan değer, çalışılan disiplin alanı açısından içerik analizi ile analiz edilmiştir. Bibliyometrik analize ilişkin bulgular bilimsel ağ haritaları ile içerik analizine ilişkin bulgular ise frekans ve yüzdeler hesaplanarak tablo, grafik veya modellerle sunulmuştur. Bulgulara göre ilkokulda değerler eğitimi alanında yapılan uluslararası çalışmalarda en çok atıf yapılan yıl 2022, en yüksek atıf sayısı 18958, en çok atıf alan dergi Teaching and Teacher Education (Öğretmenlik ve Öğretmen Eğitimi), kuruluş Linkoping Üniversitesi (İsveç), yazar Robert Thornberg olarak tespit edilmiştir. En çok atıf yapılan ülkeler İngiltere, İsveç, Avusturalya'dır. Ulusal veri tabanlarındaki tezlerin en çok yayınlandığı üniversite Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü en çok tez yayınlanan enstitü olmuştur. Makalelerin en çok yayınlandığı derginin ise Değerler Eğitimi Dergisi olduğu tespit edilmiştir. En çok çalışma 2019 yılında yayınlanmıştır. Çalışmalar amaçlarına göre incelendiğinde en fazla öğretmen görüşlerini belirlemeye yönelik çalışmalar yapıldığı belirlenmiştir. Çalışmalar kullanılan yöntem ve desenlere göre incelendiğinde en çok tercih edilen yöntemin nitel yöntemler olduğu ve durum çalışması deseninin kullanıldığı, hedef kitlesi olarak en çok öğretmenlerin seçildiği, veri toplama aracı olarak daha çok görüşme formlarının tercih edildiği ve en çok nitel veri analizi tekniklerinden içerik analizinin kullanıldığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Yayınlanan çalışmalarda saygı değerinin ön plana çıktığı ve en fazla sosyal bilgiler disiplin alanında yapıldığı da tespit edilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular ilgili alan yazın ışığında tartışılmış ve ilerideki çalışmalara yönelik bazı önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: değerler eğitimi, ilkokul, bibliyometrik analiz, içerik analizi