İlkokulda öğrenim gören Suriyeli öğrencilerin okuma yazma becerileri üzerine bir hata analizi

Bu araştırmada, ilkokulda öğrenim gören Suriyeli öğrencilerin yaptıkları okuma ve yazma hataları ile bu öğrencilerin okuma yazma hatalarına dair öğretmen görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışmasına örnek teşkil eden araştırmanın çalışma grubunu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yoluyla seçilen 2021-2022 eğitim öğretim yılında Adana ilindeki bir ilkokulda 1. sınıfta öğrenim gören Suriyeli 50 birinci sınıf öğrencisi ile 1. sınıf kademesinde görevli yedi öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada doküman incelemesi, görüşme ve kontrol listesi aracılığıyla toplanan veriler, nitel içerik analizi ile çözümlenmiş ve "Yazma Hataları Formu" ile "Sesli Okuma Hataları Formu" doğrultusunda değerlendirmeler yapılmıştır. Öğretmen görüşlerinin analizinde MaxQda 2020 programından yararlanılmıştır. Yapılan analizlerin sonucunda aşağıdaki bulgular elde edilmiştir: Çalışma grubundaki öğrenciler tarafından en fazla yapılan yazma hataları; harflerin uzantısını kısa/uzun yapma, kelimedeki harflerin bir veya birkaçını eksik yazma, kelimeye bir veya birkaç harf ekleyerek yazma, kelimedeki harfin yerine başka bir harf yazma, noktalama işaretlerini uygun yerde kullanmama, satıra yanlış yerden başlayarak yazma ve satır sonunda uygun boşluk bırakmama hataları olmuştur. Çalışma grubundaki öğrenciler tarafından en fazla yapılan sesli okuma hataları; vurguya dikkat etmeden okuma ve noktalama kurallarına dikkat etmeden okuma, heceyi tekrar okuma, sesleri yanlış telaffuz etme ve sesleri uzatarak okuma hataları olmuştur. Araştırmamızda "sesleri farklı okuma" hatasında en fazla hata yapılan sesler "u-ü", "o-ö", "p-b", "b-d", "ı-i", ve "ğ-g,h" sesleri olmuştur. Öğretmen görüşleri incelendiğinde, çalışma grubundaki öğretmenlerin en fazla ifade ettiği yazma hatası, kelimedeki harfleri eksik yazmadır. Öğretmenler, yazma hatalarının kaynağına ilişkin, en fazla öğrencilerin Türkçe bilmemesi görüşünü belirtmişlerdir. Öğretmenlerin en fazla ifade ettiği, sesli okuma hatası, sesleri telaffuz edememedir. Öğretmenler sesli okuma hatalarının kaynağına ilişkin sebeplerin en fazla okuduğunu anlamama ve evde Türkçe ile karşılaşmama olduğunu düşünmektedirler. Öğretmenler Suriyeli öğrencilerinin yaptıkları okuma ve yazma hatalarının eğitim öğretim sürecine etkisine ilişkin olarak derslerde yavaş ilerleme, öğrencilerin dikkatlerinin çabuk dağılması, Suriyeli öğrencilere daha çok vakit ayırma ve Türkçe dersine daha çok vakit ayırma olduğunu ifade etmişlerdir. Öğretmenler hataları düzeltmek için en fazla birebir ilgi gösterme yoluna başvurduklarını söylemişlerdir. Öğretmenler hataların azalması için yapılması gerekenlere ilişkin olarak en fazla öğrencilere okula başlamadan dil eğitimi verilmesi, ailelerin eğitilmesi, aile katılımının arttırılması ve Türkçe öğrenme motivasyonlarının arttırılması gerektiğini vurgulamışlardır. Anahtar Kelimeler: İlkokuma yazma öğretimi, Suriyeli öğrenciler, hata analizi, yazma hataları, okuma hataları