İlkokullarda okutulan hikaye kitaplarındaki ifadelerin incelenmesi

Bu araştırmada ilkokul düzeyinde hazırlanan hikaye kitaplarında yer alan ifadeleri inceleyip değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu araştırmada kullanılan yöntem nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizidir. Araştırmada çalışma grubunu ilkokul düzeyinde hazırlanan hikaye kitaplarından 8 farklı yazar ve yayınevinden seçilen hikaye kitabı oluşturmaktadır. Konuya ilişkin daha önce gerçekleştirilen bilimsel çalışmalar sistematik olarak incelenmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda Şiddet Unsurlarını Belirleme Formu oluşturularak hikaye kitaplarında şiddet unsuru toplam üç tema altında incelenmiştir. Bunlar; sözel şiddet, duygusal şiddet ve fiziksel şiddet olarak belirlenmiştir. Belirlenen şiddet türlerine ilişkin çeşitli alt kategoriler oluşturulmuştur. Sözel şiddet teması içinde yer alan şiddet ifadeleri; hakaret etmek, bağırmak, tehdit etmek, kırmak, kızmak, küfür etmek, argo ifade kullanmak, beddua etmek, iftira atmak kategorilerinde toplanmıştır. Duygusal şiddet teması içinde yer alan şiddet ifadeleri; korkutma, dışlamak, öfkelenmek, haksızlık, zorbalık kategorilerinde toplanmıştır. Fiziksel şiddet teması içinde yer alan şiddet ifadeleri; kesmek, vurmak, öldürmek, hapsetmek, saldırmak, bayıltmak, öldürmeye teşebbüs kategorilerinde toplanmıştır. Hikaye kitaplarında geçen şiddet ile ilgili unsurların metin içinde yer alan kullanım sıklıkları her hikaye kitabı için ayrı ayrı belirlenmiştir. Yapılan analiz sonucunda hikaye kitaplarındaki şiddet ifadelerinden sözel şiddet (f=101), fiziksel şiddet (f=66) ve duygusal şiddet (f=40) olarak toplam üç temada toplanmıştır. Araştırmanın güvenirliğini desteklemek amacıyla, nitel veri analiz sürecinde iki bağımsız kodlayıcı görev almış ve yapılan kodlamalar arasındaki tutarlılık düzeyi incelenmiştir. Kodlayıcılar arasındaki uyum oranını belirlemek amacıyla, Miles ve Huberman'ın (1994) önerdiği Güvenirlik = Uzlaşı / (Uzlaşı + Uzlaşmazlık) × 100 formülü kullanılmıştır. Yapılan hesaplama sonucunda, iki kodlayıcı arasındaki görüş birliği oranı %83,09 olarak bulunmuş. İncelenen hikaye kitaplarında yer alan şiddet unsurlarından sıklık düzeyi en yüksek olan şiddet unsurunun sözel şiddet olduğu belirlenmiştir. Elde edilen veriler ilgili alanyazında tartışılmış ve bununla ilgili önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: şiddet, hikaye kitabı, ilkokul