Illoxan ve Racer herbisitlerinin Allium cepa L. kök ucu hücrelerinde mitoz bölünmeye ve kromozomlara etkileri

ILLOXAN VE RACER HERBISITLERININylZZJUM CEPA KOK UCU HÜCRELERİNDE MİTOZ BÖLÜNMEYE VE KROMOZOMLARA ETKİLERİ (Doktora Tezi) Deniz YÜZBAŞIOĞLÜ GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Temmuz 2001 ÖZET Bu çalışmada illoxan ve racer herbisitierinin, A. cepa kök ucu hücrelerinde mitoz bölünme ve kromozomlar üzerine olan etkileri incelenmiştir. Her iki herbisitin LD50 dozları büyüme inhibisyon testi ile belirlenmiş ve buna göre kullanılacak dozlar seçilmiştir. LD50 dozu illoxan için 150 ppm, racer için ise 80 ppm olarak belirlenmiştir. Uygulama dozları her iki herbisit için de LD50, LD50/2, LD50/4 olarak alınmıştır. Bu dozlar 12, 24 ve 48 saat süreyle A. cepa kök uçlarına uygulanmıştır. Her bir doz ve süre için mitotik indeks ve mitotik faz frekansları hesaplanmıştır. Her iki herbisitin de LD50 dozlarının 48 saatlik uygulamalarından itibaren mitotik indekste bariz bir düşüş saptanmıştır. Illoxan ve racerin konsantrasyonu ve muamele süreleri arttırıldıkça toplam mitotik anormalliklerin arttığı gözlenmiştir. Mikronukleus oluşumu, iki çekirdekli hücreler, kromozomal yapışıklık, C-metafaz, fragmentler, köprüler, geri kalmış ya da ileri gitmiş kromozomlar ve multipolarlık şeklinde mitotik anormallikler tespit edilmiştir. Ayrıca fragment, kromozom kırıkları, kromatit kırıkları, kardeş kromatitlerde birleşme ve poliploidi gibi kromozomal anormallikler de gözlenmiştir. Bilim Kodu : 401.01.03 Anahtar Kelimeler : Herbisit, mitoz bölünme, mitotik anormallikler, kromozomal anormallikler Sayfa Adedi : VH+105 Tez Yöneticisi : Doç. Dr. Fatma Ünal