İmam Kazarûnî´nin beydâvî´nin tefsirindeki haşiyesinde beyan ilmiyle ilgili meseleler "Yedi Uzun Sure üzerinde analitik çalışmaˮ

Bu çalışma, İmam el-Kazerûnî'nin Beyzâvî Tefsiri üzerine yazdığı hâşiyede yer alan dört beyânî meseleyi (teşbih, istiâre, mecâz ve kinâye) incelemektedir. Çalışmada, beyânî zengin ve Kazerûnî'nin çok açıklama ve yorumunu bulunması dolayısıyla Yedi Uzun Sure seçilmiştir. Ayrıca, bu sûrelerde Kazerûnî'nin meseleler hakkındaki görüşlerinin çeşitliliği ve delillendirme yoğunluğu da tercih sebebi olmuştur. Araştırmada, özellikle beyân âlimleri arasında ihtilaf konusu olmuş ya da İmam Beyzâvî'den farklılaştığı konulara özel bir önem verilerek, Kazerûnî'nin beyânî meselelerdeki en önemli görüşleri tespit edilmiştir. Bu tez, söz konusu hâşiyeye dair özgün bir katkı sunmaktadır. Bu yönüyle çalışmanın önemi ortaya çıkmakta, ayrıca beyânî analiz yöntemini tanıma ve bu yönteme dair bir izlenim sunma amacı da taşımaktadır. Tezde teşbih, istiâre, mecâz ve kinâye meseleleri ele alınmış; ilgili âyetlere verilmiş, ardından Beyzâvî'nin görüşleri ve Kazerûnî'nin bunlara dair yorumları aktarılmıştır. Bunun yanında, diğer beyân âlimlerinin veya farklı âlimlerin görüşlerine de yer verilmiş ve tüm bu değerlendirmeler ışığında araştırmada bir kanaat ortaya konmuştur. Çalışma, bir giriş ve sonuç bölümüyle birlikte beş bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında İmam el-Kazerûnî'nin hayatı, yetişme süreci, talebeleri ve Yedi Uzun Sure hakkında genel bilgiler verilmiştir. İlk dört bölümde ise her bir beyânî mesele, ilgili Kur'ân âyetleri çerçevesinde incelenmiş; araştırmacı, meseleleri açıklamak için anlatım, şemalar veya tablolar kullanmıştır. Araştırma sonucunda, İmam el-Kazerûnî'nin düşünce yapısı, analitik üslubu ve çoğu analizinde benimsediği ilmî tartışma yöntemi öne çıkarılmış; ayrıca onun belli bir fikrî bağımsızlığa sahip olduğu, fakat genel yaklaşımından Bakara Suresi'nden Yedi Uzun Sure'nin sonuna kadar sapmadığı görülmüştür. Çalışmada, beyânî tasvirlerin estetik değerleri, anlamı muhataba yaklaştırmadaki etkileri ve ifadede sağladıkları incelik de vurgulanmıştır. Eleştirel analiz kapsamında, Kazerûnî'nin analiz yöntemleri ve bu yöntemlere yönelik genel eleştiriler yapılmış; beyânî meseleler bağlamında çeşitli analiz örnekleri ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Kâzerûnî, Beyzâvî, Yedi Uzun Sure, Beyânî meseleler, Belağî Analız