İmâm-ı Rabbânî'nin Kur'ân ayetlerini te'vîli

İmâm-ı Rabbânî onaltıncı yüzyılın sonu onyedinci yüzyılın başında yaşamış sûfî ve çok yönlü kişiliğe sahip bir âlimdir. Yaşadığı dönemin tarihsel arka planının itici gücüyle cihad anlayışı şekillenmiştir. O dönemde birçok sapkın grup ortaya çıkmıştır. Bu sapkın grupların temel anlayışı, vahyi itibarsızlaştırmak Hz. Peygamber'in gelişinin üzerinden bin yıl geçmesi hasebiyle artık hükmünün kalmadığı üzerine olmuştur. Bütün dinlerden bir parça alarak eklektik bir din anlayışı tesis edilmeye çalışılmıştır. İmâm-ı Rabbânî bu ortam müvâcehesinde dini hurafelerden arındırmak ve Hz. Peygamber'e ittiba üzerine yoğun bir gayret sarfetmiştir. Bulunduğu bölgenin siyasî, ilmî ve mânevî nüfuz sahibi insanlarına gönderdiği mektuplarla irşad faaliyetini yürütmüştür. Bu çalışmaları sebebiyle kendisine Müceddid-i Elf-i Sânî (Hicrî İkinci Bin Yılın Yenileyicisi) lâkabı verilmiştir. Küçük yaşta hafızlığını ikmal eden İmâm-ı Rabbânî mektuplarında ve diğer eserlerinde Kur'an-ı Kerîm'den birçok ayetlere yer vermiştir. Bu ayetleri bizzat yorumladığı gibi bazen telmîh bazen istişhâd yoluyla zikrettiği de olmuştur. Anlattığı mevzularda sürûr ve başarı hissettiğinde Allah'ın fazlına işaret eden ayetler zikretmiş, yorulduğunu ve tıkandığını hissettiği an duâ mahiyetinde zikrettiği ayetlerle çıkış yolu aramıştır. Bu çalışmamız İmâm-ı Rabbânî'nin Kur'ân anlayışı, mektuplarında ve diğer eserlerinde ele aldığı ayetlerin kelâmî, fıkhî, siyâsî, işârî te'vîllerinin incelenmesinden oluşmaktadır.