AB katılım öncesi fonlarının Türkiye'de bölgesel büyümeye etkisi: Mekansal bir analiz

Bu tez, Avrupa Birliği (AB) üyeliği adaylık sürecinin bir parçası olan Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA) fonlarının Türkiye'nin bölgesel büyümesi üzerindeki etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmamız, bu fonların ekonomik büyüme etkilerini ve mekansal boyutlarını, merkezi olmayan uygulama sistemi (DIS) yöntemiyle uygulanmalarını göz önünde bulundurarak analiz etmeye odaklanmaktadır. Halihazırda bu konuda ampirik veri eksikliği olduğu için, bu çalışmanın amacı iki yönlüdür. İlk olarak amacımız, bölgesel düzeyde AB katılım öncesi fonlarına ilişkin kapsamlı bir veri seti oluşturmaktır. İkinci olarak, bu tez, bu açığı kapatmak için, oluşturulan kapsamlı veri setini kullanarak AB'ye katılım öncesi fonların, özellikle IPA'nın Türkiye'nin bölgesel büyümesi üzerindeki etkilerini incelemektedir. Bildiğimiz kadarıyla, AB katılım öncesi fonlarının Türkiye'nin bölgesel büyümesi üzerindeki etkilerini mekansal ekonometri teknikleri kullanarak analiz eden ilk çalışma olacaktır. Gerekli istatistiksel seçim işlemlerini yaptıktan sonra, modeli tahmin etmek için logaritmik dönüştürülmüş mekansal gecikmeli değişkenler yardımıyla uzay-zamansal ve sabit etkili Mekansal Durbin Modelini uyguluyoruz. Ana açıklayıcı değişkenimiz olan IPA ile ilgili olarak, tahmin sonuçlarımız, IPA fonlarının yerel ekonominin büyümesi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığına işaret etmektedir. Tahmin sonuçlarımız Türkiye'deki bölgesel büyümenin diğer önemli belirleyicilerini de ele almaktadır. Sonuçlarımız, başlangıçtaki GSYİH düzeyi düşük olan bölgelerin daha hızlı ekonomik büyüme gerçekleştirme eğiliminde olduğu ve başlangıçtaki GSYİH düzeyi daha yüksek olan bölgeleri kademeli olarak yakaladığı bir koşullu bölgesel yakınsama modeli olduğunu göstermektedir. İstihdam oranı ve inovasyon değişkenlerinin katsayıları, modelin ana tahmin kısmında anlamlı olarak pozitiftir. Bu, istihdam artışının ve inovasyonun bölgesel ekonomik büyüme üzerindeki olumlu etkisini göstermektedir. Bulgularımız ayrıca iller arasındaki mekansal etkileşimlerin ekonomik kalkınmada çok önemli bir rol oynadığını ortaya koymakta ve mekansal analizin önemini vurgulamaktadır.