In vıtro çogaltılan yabani zeytin bitkisinde (olea europaea var. sylvestris) çesitli bor tuzlarının uygulanması sonrası askorbat peroksidaz, katalaz ve süperoksit dismutaz gen ifadelerinin MRNA düzeyinde incelenmesi

Çeşitli biyotik ve abiyotik stresler bitki büyümesini, gelişimini ve mahsul verimliliğini etkiler. Bitkiler tüm bu stres koşullarına uyum sağlamak, savunmak, kaçınmak ve tolerans göstermek gibi birçok karmaşık stratejiler geliştirmişlerdir. Adaptasyon stratejileri morfolojik, fizyolojik, moleküleri biyokimyasal ya da epigenetik seviyelerde olabilir. Reaktif oksijen türleri sinyali, salisilik asit, jasmonik asit, absisik asit etilen gibi bitki büyüme düzenleyicilerin birikimi, inorganik iyon akışı gibi değişimler bitkinin çevresel stres koşullarına uyum sağlamada etkili olan bazı temel mekanizmalardır. Gerçekleştirilen bu tez çalışmasında da in vitro koşullarda mikro çoğaltımı zor zeytin bitkisinin oksidatif stres koşullarındaki antioksidant enzimlerin bağıl mRNA seviyelerinin incelenmesi ve uygun gelişim koşullarının bulunması hedeflenmiştir. Bu kapsamda in vitro koşullara uygun şekilde aktarılan zeytin bitkisinin besin ortamına askorbat glutatyon yolağına etki ederek oksidatif stres koşullarında etkili olduğu bilinen B elementinin üç farklı bileşiği iki farklı doz olacak şekilde eklenmiştir. Çalışma sonucunda deney gruplarından sadece bir tanesinde antioksidan enzimlerin bağıl mRNA ekspresyon seviyelerinin düştüğü gözlemlenmiştir. Diğer deney gruplarında kontrol grubuna kıyasla antioksidan enzimlerin bağıl mRNA ekspresyon seviyelerinde artış gözlemlenmiştir. Bu durum uygulanan diğer bileşiklerin tuz olmasından kaynaklı bitki tuzluluk stresini artırdığı ve buna bağlı olarak oksidatif stresin de arttığı yönünde yorumlanmıştır. Ancak antioksidan enzimlerin bağıl mRNA ekspresyon seviyesinin yalnızca bir bileşiğin bir dozunda düşmesi de bileşikle beraber dozun da etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma sadece bağıl mRNA ekspresyon seviyeleri üzerinden gerçekleştirildiği için elde edilen verilerin sadece mRNA seviyeleri üzerinden yorumlanabileceği protein seviyesinde verilerin değişebileceği de unutulmamalıdır. Anahtar Kelimeler: APX, CAT, mRNA, Olea europaea, SOD, qRT-PCR