İnek sütü protein alerjisi tanılı 4-10 yaş arası çocuklarda gastrointestinal semptomların incelenmesi

Amaç: Çocukluk çağında gıda alerjisi sıklığı, yapılan çalışmalarda %4,5-6 olarak bildirilmekte %1,8-7,5'e kadar farklı sıklıklarda inek sütü protein alerjisi bildirilmektedir. İnek sütü protein alerjisinde (İSPA) doğru tanı koymak, büyüme gelişme döneminde olan çocuklara gereksiz eliminasyon diyeti kısıtlamaları yapılmaması açısından önemlidir. Çalışmamızın amacı, inek sütü protein alerjisi tanısı ile izlenmiş ve inek sütünü tolere edip tüketebilen çocuklarda gastrointestinal semptomları değerlendirmek ve fonksiyonel bağırsak hastalıklarının insidansını belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, Dokuz Eylül Üniversitesi Nevvar Salih İşgören Çocuk Hastanesi Çocuk Alerji ve İmmünoloji Kliniği'nde 2015-2017 yılları arasında inek sütü protein alerjisi tanısı ile izlenmiş ve inek sütünü tolere edip tüketebilen yaşları 4 ile 10 arasında değişen 61 çocuk üzerinde yapılmıştır. Bu çocuklarda gastrointestinal semptomların varlığı, fonksiyonel gastrointestinal hastalıklarının prevalansı ve bu hastalıkları etkileyen risk faktörlerini belirlemek, demografik özelliklerini ortaya çıkarmak amacıyla çocuk hastaların aileleriyle yüz yüze, telefon veya e-posta aracılığıyla görüşmek suretiyle Roma III kriterlerini içeren Pediatrik Gastrointestinal Semptomlar anketi uygulanmıştır. Ayrıca, çocuklara ait laboratuvar bulguları (deri prick test, total IgE, tam kan sayımı) hasta dosyalarından ve hastane sistemine ait kayıtlardan elde edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya alınan çocukların 35'i (%57,4) erkek, 26'sı (%42,6) kız olarak saptanmıştır. Çocukların mevcut yaşlarının ortalaması 5,9 ± 1,3 yıl, ortancası 6 (4–10) idi. Deri prick testinin (DPT) sonucuna ulaşılan 47 çocuktan (%77) 31'inin (%50,8) deri prick testleri pozitif (3 mm ve üzeri) olarak belirlendi. 61 çocuk üzerinde yapılan çalışmalar sonucunda 19 çocukta (%31,1) fonksiyonel gastrointestinal hastalık saptandı. Bu çalışmanın sonucunda 3 çocuğa irritabl bağırsak sendromu (%4,9), 3 çocuğa fonksiyonel karın ağrısı (%4,9), 8 çocuğa fonksiyonel kabızlık (%13), 1 çocuğa sıklık kusma sendromu (%1,6), 9 çocuğa fonksiyonel dispepsi (%14,7) tanısı konuldu. Tanı konulan çocukların 5 tanesinde (%26) ise birden fazla fonksiyonel gastrointestinal hastalık saptandı. Çocukların %42'sinde karın ağrısı saptandı. Karın ağrısı olan çocukların %58'i ağrının yeri olarak üst ve alt karnı, %19'u alt karın ağrısını, %23'ü ise üst karın ağrısını tarif etti. Çocukların %34'ünün karın ağrılarının dışkılamayla gerilediği veya kaybolduğu görüldü. Deri prick test pozitifliği, eosinofil ve total IgE yüksekliği ile hastaların karın ağrısı bulguları karşılaştırıldığında yapılan ki-kare testlerinin sonuçları 0.05'in üstünde bulundu. Buna dayanarak deri prick test pozitifliği, eozinofil ve total IgE yüksekliği ile karın ağrısı ve cinsiyet arasında bir ilişki bulunmadığı anlaşıldı. Çocuklardaki gastrointestinal yakınmaların sıklığı karşılaştırıldığında hastalarda %34,4 sıklıkta üst karın ağrısı, %32,2 sıklıkta alt karın ağrısı, %44,3 dışkı kaçırma, %34'ünde kabızlık, %70,5'inde geğirme, %93,4'ünde flalutans (gaz çıkarma), %29,5'inde karın gerginliği, %16,4'ünde gurklama (hava yutma), %19,7'sinde kusma, %21,3'ünde ise regürjitasyon görülmüştür. Sonuç: İnek sütü protein alerjisi tanısı ile izlenmiş ve inek sütünü tolere edip tüketebilen çocukların %31,1'inde fonksiyonel gastrointestinal hastalık saptanmıştır. Bu durum literatür ile kıyaslandığında genel olarak toplumla benzerlik gösterdiği ancak yapılan çalışmalar ve bizim çalışmamızın neticesinde inek sütü protein alerjisinin bu hastalıklar için önemli bir risk faktörü olduğu söylenebilir. Çocuk alerji polikliniklerinde besin alerjisi tanısıyla takip edilen hastalarda gastrointestinal semptomların sorgulanmasının uzun dönemde birçok açıdan önemli bir kazanç sağlayacaktır. Anahtar kelimeler: Fonksiyonel Gastrointestinal Hastalık, İnek Sütü Protein Alerjisi, Roma III Kriterleri