İnflamatuar bağırsak hastalığı olan hastalarda kas iskelet sistemi bulguları ve hastalık aktivitesi ile ilişkisi

İnflamatuar bağırsak hastalığı (İBH)'nın Ülseratif Kolit (ÜK) ve Crohn Hastalığı (CH) olmak üzere iki formu vardır.İBH, remisyon ve alevlenmelerle seyreden gastrointestinal sistemin kronik, enfeksiyöz olmayan inflamatuar hastalığıdır. İBH, esas olarak gastrointestinal sistemi (GİS) etkilemekle beraber eklemler, göz, cilt, pulmoner ve hepatobiliyer sistem tutulumları gibi ekstra-intestinal belirti ve bulgularla da seyredebilir. İBH'nda kas iskelet sistemi (KİS) yaygın olarak tutulmaktadır. KİS tutulumu İBH olan hastalarda en sık görülen ekstra-intestinal bulgu olup prevalansı %17 ile %39 arasında değişmektedir. Ortalama görülme sıklığı %25 civarındadır. Artrit, artralji, entezit, mekanik bel ağrıları, spondiloartropati, osteoporoz, fibromiyalji gibi KİS tutulumları görülebilmektedir. Bu tutulumların mekanizmaları tam olarak anlaşılmamış olmakla birlikte multifaktöriyel olduğu belirtilmektedir. Eklemlerde ve intestinal mukozada meydana gelen inflamasyonda ortak genetik ve immünojenik mekanizmaların rol oynadığı öne sürülmektedir. Bu çalışmanın amacı, İBH'nda KİS tutulumunun sıklığını değerlendirmek, bu tutulumları etkileyen faktörleri belirlemek ve hastalık aktivitesiyle ilişkilerinin olup olmadığını saptamaktır. Bu çalışmaya Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji polikliniğinde İBH tanısı ile takip edilen 18-60 yaş arası 80 hasta dahil edildi. Hastaların yaş, cinsiyet, sigara ve alkol kullanımı, vücut kitle indeksi (VKİ), aile öyküsü, hastalık süresi, atak sıklığı, kortikosteroid kullanımı sorgulandı. Tam kan sayımı, biyokimya, sedimentasyon ve C-reaktif protein (CRP) gibi laboratuvarparametrelerine bakıldı. Hastalıkların GİS tutulum yeri histopatolojik olarak değerlendirildi.Ülseratif Kolit'te hastalık aktivitesi için SEO Klinik Aktivite indeksi, Crohn Hastalığı için Harvey-Bradshaw Klinik Aktivite indeksi kullanıldı. Kas iskelet sistemi bulgularından periferal artropati varlığı, Ankilozan spondilit (AS) ve izole sakroileit varlığı fizik muayene ve direk grafi ile değerlendirildi. Osteopeni ve osteoporoz tanıları içinLunar BTX -DEXA (Dual-EnerjiX-ray Absorbsiyometri) cihazı kullanıldı. Tüm katılımcıların kemik mineral yoğunluğu (KMY) ölçümü yapıldı. Çalışmaya dahil edilen 80 hastanın 64'ü(%80) ÜK ve 16'sı(%20) CHtanılarına sahip idi. Çalışmaya katılanların 52'si (%65) erkek, 28'i (%35) kadındı. Hastaların yaş ortalaması 37,61 ±11,12 idi. Hastaların %20'sinde periferal artropati, %8,8'inde AS ve %22,5'indeizole sakroileit saptandı. L1-L4 KMY ölçümlerine göre %33,8 oranında osteopeni ve %27,5 oranında osteoporoz saptandı. Femur boyun KMY ölçümlerine göre ise %20 oranında osteopeni ve %1,3 oranında osteoporoz saptandı. Crohn Hastalığı'nda CRP değerleri Ülseratif Kolit'ten daha yüksek bulundu. Femur boyun KMY değerleri CH'nda, ÜK'e göre daha düşük bulundu. Erkek hastalarda Femur boyun KMY değerleri ile yaş arasında negatif korelasyon bulundu. ÜK hastalarında osteopeni ve distal kolit arasında anlamlı bir ilişki; osteoporoz ile pankolit arasında da pozitif bir korelasyon bulundu. ÜK hastalarında SEO hastalık aktivite indeksi hafif olanlarda, lomber DEXA grupları (normal, osteopenik ve osteoporotik) anlamlı bir şekilde daha fazla bulundu. Ülseratif Kolit ve Crohn hastalıklarını takip eden Gastroenteroloji kliniklerinin kas iskelet sistemi tutulumunu değerlendirip Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon kliniklerine yönlendirmesi,KİS tutulumları açısından erken tanı ve tedavi olanağı sağlayacaktır. Ayrıca tedavi gecikmesini önleyerek komplikasyonların oluşmasını engelleyecektir.