İnflamatuvar bağırsak hastalığı ile birlikte görülen karaciğer hastalıklarının belirlenmesinde, çocuklarda inflamatuvar bağırsak hastalığı tanısı sırasındaki alt ve GGT yüksekliğinin önemi

Giriş ve Amaç: İnflamatuvar bağırsak hastalığı (İBH) tanısı almış çocuk hastalarda, tanı anında ve tanı aldıktan sonraki bir yıl içindeki kontrollerinde bakılan ALT ve/veya GGT değerlerindeki yüksekliğin, İBH ile birlikte görülen karaciğer hastalığının belirlenmesindeki rolünün araştırılması amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim dalı, Çocuk Gastroenteroloji Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı, Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde izlenen Ülseratif kolit (ÜK), Crohn hastalığı (CH) veya indetermine kolit (İK) tanısı almış 90 çocuk ve adölesan olgu çalışmaya alınmıştır. Olguların dosyaları ve hastane bilgi işlem sisteminde yer alan kayıtları tanı anında ve tanı aldıktan sonraki bir yıl içindeki kontrollerinde bakılan ALT ve/veya GGT değerleri, tanı aldığı yaş, cinsiyet, İBH tipi, pediatrik ülseratif kolit aktivite indeksi/Crohn hastalığı aktivite indeksi, izlem süresi, malnütrisyonu olup olmadığı, perinükleer anti nükleer sitoplazmik antikor ve anti-saccharomyces cerevisiae antikoru değerleri retrospektif olarak incelenmiştir. Bulgular: Kayıtlarına ulaşılabilen olgu sayısı 90 olup, bunlardan 52'si ÜK (%57.8), 20'si CH (%22.2), ve 18'i (%20) de İK'li olgulardır. Doksan hastanın 42'si kız (%46.7), 48'i (%53.3) erkektir. Hastaların ortalama tanı yaşı 10.5±4.3 (0.8-17) yıldır. Olguların ortalama izlem süresi 29.4±19.3 (2-92) aydır. Tanı anında 27 (%30) hastanın malnütrisyonu mevcuttu. Doksan olgunun 14'ünde (%15.6) tanı anında ALT değeri yüksek bulunmuştur. İlk bir yıl içinde en az üç kontrolde ALT değeri yüksek olan olgu sayısı üçtür (%3.3). Bu üç olgunun 2'sinde (%66.7) tanı anında malnütrisyon saptanmıştır. Tanı anında GGT değeri normalden yüksek olan 21 (%23.3) olgu bulunmuştur, 21 olgunun 14'ünde (%66.7) tanı anında malnütrisyon saptanmıştır. İlk bir yıl içinde en az üç kontrolde GGT değeri yüksek olan 9 (%10) olgunun 6'sında (%66.7) tanı anında malnütrisyon saptanmıştır. Tanı anında ALT yüksekliği olmayan olgularla, ALT'si yüksek olgular malnütrisyon sıklığı açısından karşılaştırıldığında, ALT'si yüksek olan grupta malnütrisyonun yüksek oranda olduğu gözlendi (p=0,016). Tanı anında GGT yüksekliği olan olgularla, olmayanların malnütrisyon sıklığı açısından karşılaştırılmasında, GGT'si yüksek olan grupta malnütrisyonun yüksek oranda olduğu gözlendi (p<0,001). Tanı anında ALT ve GGT'si normal olgularla, ALT ve GGT'si beraber yüksek saptanan olgular karşılaştırıldığında, ALT ve GGT'si yüksek grupta malnütrisyonun yüksek oranda olduğu gözlendi (p=0,004). Tanı anında ya da ilk bir yıllık izlemlerinde ALT ve GGT yüksekliği saptanan olguların ayrıntılı incelemelerinde İBH ile ilişkili karaciğer hastalığı tespit edilmedi. Tartışma: Çalışmamızda İBH tanısı almış ve izleminde ALT ve/veya GGT yüksekliği olan çocuklarda İBH ilişkili karaciğer hastalığı gösterilememiştir. Bu durum hasta sayısının azlığı ve izlem süresinin görece kısa olması ile ilişkili olabilir. Ancak İBH'lı olgularda ALT ve GGT düzeyleri yüksekliği malnütrisyon ile ilişkili bulunmuştur. İBH'lı çocuklarda ALT ve GGT yüksekliği tanı anında ya da izlemde gelişen malnütrisyon açısından uyarıcı olmalıdır. Anahtar Kelimeler: Ülseratif Kolit; Crohn Hastalığı; ALT; GGT; Karaciğer Hastalığı; İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı; Malnütrisyon; Beslenme; Büyüme geriliği