İnflamatuvar barsak hastalarında yaşam kalitesi değerlendirme anketi

İnflamatuvar bağırsak hastalıkları (İBH) hastaların yaşam kalitesini etkileyen hastalıklardandır. Türkçede valide edilip geçerlik ve güvenirliği gösterilmiş İBH ile ilgili yaşam kalitesi anketi bulunmamaktadır. Bu çalışma 1992 yılında yayınlanan, farklı ülkelerde valide edilen "Inflammatory Bowel Disease Quality of Life Questionnaire" "İnflamatuvar bağırsak hastalığında yaşam kalitesi değerlendirme anketi" (İBH-YKA)'nin Türk toplumu için geçerlik ve güvenirliğini belirlemek amacıyla yapılmış olan tanımlayıcı ve metodolojik bir araştırmadır. Gereç ve Yöntem: Araştırma kapsamına, Mart-Mayıs 2013 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi İBH polikliniğine başvuran okuma-yazması olan, araştırmaya gönüllü, 18 yaş ve üstü, bilişsel fonksiyonları yerinde olan İBH hastaları (n= 176, yaş ort. 44.1 ± 13.5) alınmıştır. Katılımcılara İBH-YKA "yüz yüze" görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Anketin güvenirliğini ölçmek amacıyla 30 hastaya anket 2 hafta arayla bir kez daha uygulanmıştır. İBH-YKA puanlaması ve yapısı bakımından kompleks bir ölçek olup, toplam 36 sorudan oluşmaktadır. Ölçeğin faktör analiz yapısı; "Sistemik semptomlar", "Bağırsak semptomları", "Fonksiyonel yetersizlik", "Sosyal yetersizlik" ve "Duygusal fonksiyon" olmak üzere 5 boyuttan oluşmaktadır. Verilerin analizinde SPSS 18.0 paket programı kullanılmıştır. Sonuçlar: Araştırma grubunun % 44.3'ü kadındır ve % 21.6'sının ilkokul düzeyinde eğitimi vardır. İBH-YKA ingilizce'den türkçe'ye "çeviri-tekrar çeviri" yöntemi ile çevrilmiştir. Anketin içerik geçerliliği uzman görüşlerine dayanılarak sınanmıştır. Ölçeğin güvenirliğini kontrol etmek için, iç tutarlılık, madde-toplam puan korelasyonları ile değerlendirme yapılmış ve anketin güvenilir olduğu saptanmıştır (Cronbach-alpha katsayısı 0.951 ve tüm madde-toplam puan korelasyonları anlamlı-iyi düzeydedir, p  0.05 ve rho değerleri  0.50). İBH-YKA'nin yapı geçerliliğini test etmek için uygulanan faktör analizi sonucuna göre; sorular 4 faktör altında toplanmıştır ve bu faktör yapısı ile toplam varyansın %62.77'sinin açıklanabildiği saptanmıştır.