İngilizce`den Türkçe`ye ve İngilizce`den İngilizce`ye sözlükçelerin, okuma sürecinde rastlantısal kelime öğrenimindeki etkisi

11 YÜKSEK LİSANS TEZ OZU İNGİLİZCE'DEN TÜRKÇE'YE VE İNGİLİZCE'DEN İNGİLİZCE'YE SÖZLÜKÇELERİN OKUMA SÜRECİNDE RASTLANTISAL KELİME ÖĞRENİMİNDEKİ ETKİSİ Esen Yücel Spahiu İngiliz Dili Eğitimi Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Haziran 2000 Danışman: Yrd. Doç. Dr. Şeyda Ülsever Yaygın olarak kullanılan birkaç bin kelimenin dışında imla ve kelime bilgisinin en verimli şekilde, okuma yoluyla rastlantısal olarak geliştiği, hem birinci dilde, hem de yabancı dilde yapılan çalışmalar sonucunda belirlenmiştir. Metin okuma yoluyla kelime öğrenimini olumlu ya da olumsuz yönde etkileyen pek çok faktör vardır. Rastlantısal kelime öğrenimine yardımcı olmanın yollarından birisi, okuma metinlerinin yeniden yapılandınlmasıdır. Metinde geçen bilinmeyen kelimelerin sözlükçe oluşturularak verilmesi ise okuma metinlerini yeniden yapılandırmanın bir yoludur. Bu çalışma; okuma metinlerini yeniden yapılandırmanın, rastlantısal kelime öğrenimine etkisini araştırmak amacı ile yapılmıştır. Bu çalışmada, ana dilde verilen sözlükçenin mi yoksa yabancı dilde verilen sözlükçenin mi rastlantısal kelime öğrenimi için daha faydalı olduğu konusuna odaklaşılmış ve aynı zamanda öğrencilerin yeniden yapılandırılmamış orijinal metinleri okuyarak rastlantısal olarak kelime öğrenip öğrenemedikleri de araştırılmıştır. Bu çalışmaya, katılan 90 öğrenci üç gruba ayrılmış ve turizmde reklam ile ilgili bir metin; İngilizce'den İngilizce'ye sözlükçe verilerek, İngilizce'den Türkçe'ye sözlükçe verilerek, ve sözlükçe verilmeden her gruba farklı koşullar altında okutulmuştur. Metin okumanın hemen ardından ve üç hafta sonra üç gruptaki öğrencilerin tümüne de hedef olarak belirlenen 16 kelime ile ilgili hatırlama ve tanıma testleri verilmiştir.Ill Çalışmanın sonuçları, metinde geçen bilinmeyen kelimelerin sözlükçe oluşturularak verilmesinin, metin okuma yoluyla kelime öğrenimi için büyük ölçüde faydalı olduğunu göstermiştir. Ayrıca, İngilizce'den Türkçe'ye hazırlanan sözlükçe'nin, İngilizce'den İngilizce'ye sözlükçeye kıyasla kelime öğrenimi konusunda daha etkili olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte, tekrar edilmediği takdirde öğrenilen kelimelerin büyük bir bölümünün, zaman içerisinde unutulduğu gözlemlenmiştir.