İngiliz oryantalist Sir William Muir'in Hz. Ömer Dönemine bakışı

Oryantalist çalışmalar için XIX. yüzyıl önemli bir dönemdir. Bu yüzyılla beraber oryantalizm sistemleşmiştir. Batı'nın Doğu üzerine kurmaya çalıştığı üstünlük gayreti ve sömürü anlayışı, ilmî çalışmalarla desteklenerek hız kazanmıştır. Bunun sonucu olarak İslâm dini üzerinde yapılan çalışmalar da farklı bir boyuta girmiştir. Bu çalışma, bir XIX. yüzyıl oryantalisti olan Sir William Muir'in "Annals of the Early Caliphate" ve "The Caliphate: Its Rise, Decline and Fall" isimli eserlerinde Hz. Ömer dönemine bakışını ele alıp incelemektedir. Muir, bu eserlerinde İslam Tarihi ile ilgili Hz. Muhammed'den başlayıp Abbâsîler'i de kapsayan detaylı bir çalışma yapmıştır. Özellikle bu çalışmalarında öne çıkan husus, İslam Tarihi kaynaklarından faydalanmış olmasıdır. Muir'in bu eserlerinde Hz. Ömer dönemiyle ilgili yaptığı değerlendirmeler, oryantalist düşüncenin İslâm dinine bakış açısını ortaya çıkarması bakımından önemlidir. Çünkü fetih hareketleriyle İslâm Tarihi'nin şekillenmesini sağlayan Hz. Ömer dönemi, diğer oryantalistler gibi Muir'in de ilgisini çekmiştir. Hz. Ömer'in hilafeti döneminde gerçekleştirilen fetihler ve siyasi ilişkilerle ilgili Muir, olumlu ya da olumsuz ilginç yorumlar yapmıştır. Muir'in oryantalist bakış açısıyla yaptığı yorumların daha net anlaşılabilmesi için bu çalışmada öncelikle oryantalizm ve oryantalist kavramlarına, oryantalizmin ortaya çıkışının tarihi seyri ile ilgili kısa bilgilere ve oryantalizm üzerine yapılan eleştirilere yer verilmiştir. Muir'in Hz. Ömer'in halife olma süreciyle başlayan ve daha sonra Hz. Ömer döneminde meydana gelen fetihler ve siyasi olaylar hakkındaki görüşleri ortaya konulmuştur. Ayrıca onun, Hz. Ömer dönemini değerlendirmesi, idarî, iktisadî, ilmi ve kültürel açıdan ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler : Oryantalist, Muir, Halife, Ömer, Fetih, İslâm