The effect of inhaler lavender on pain developing duringvascular access in hemodialysis patients

İNHALER LAVANTANIN HEMODİYALİZ HASTALARINDA DAMARA ULAŞIM SIRASINDA OLUŞAN AĞRIYA ETKİSİ Emel TAŞAN Yüksek Lisans Tezi, Hemşirelik Anabilim Dalı İç Hastalıklar Hemşireliği Yüksek Lisans Programı Tez Danışmanı: Doç. Dr. Özlem OVAYOLU Ocak 2018, 64 sayfa Çalışma hemodiyaliz (HD) hastalarında damara ulaşım sırasında oluşan ağrıya inhaler lavantanın etkisini değerlendirmek amacıyla, Mart-Nisan 2015 tarihleri arasında randomize, kontrollü ve deneysel olarak yapıldı. Araştırma öncesi etik kuruldan, kurumdan ve hastalardan izin alındı. Örneklem sayısı güç analizi ile hesaplanarak belirlendi ve çalışma kriterlerine uygun olan hastalar müdahale (30) ve kontrol (30) grubuna ayrıldı. Araştırmanın verileri soru formu ve Visuel Analog Skala (VAS) ile toplandı. İnhaler lavanta uygulaması için kullanılacak solüsyon; 1:10 oranında lavanta ve tatlı badem yağı içerecek şekilde hazırlandı. Bu karışımdan üç damla steril spanç üzerine dökülüp, müdahale grubunda yer alan hastaların 10 cm uzağına yerleştirildi. Her seansı yaklaşık olarak üç-beş dakika süren bu uygulama, toplam üç seans olacak şekilde yapıldı. Her aromaterapi uygulamasından sonra klinik hemşireleri tarafından fistüle iğne girişi gerçekleştirildi ve iğne girişi sonrasında hastaların ağrı düzeyi değerlendirildi. Kontrol grubundaki hastalara ise HD ünitesinin rutin uygulamaları yapıldı ve bu gruptaki hastaların iğne girişi sırasında oluşan ağrısı arka arkaya olan üç HD seansının sonunda VAS ile ölçüldü. Araştırmadan elde edilen veriler ki-kare, Student t, One way anova, Mann whitney U, Kruskal wallis, paired t testleri ile analiz edildi. Müdahale grubunun inhaler lavanta uygulaması öncesi 3.8±0.3 olan ağrı puan ortalamasının uygulama sonrası 3.0±0.2'ye düştüğü (p<0.05), kontrol grubunun ise ağrı puan ortalamasının 5.4±0.3'den, 5.6±0.6'ya yükseldiği ve inhaler lavantanın herhangi bir olumsuz etki yaratmadığı saptandı (p>0.05). Araştırmadan elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda, HD hastalarının damar girişimi sırasında yaşadıkları ağrının azaltılmasında inhaler lavantanın kullanılması önerilebilir. Anahtar kelimeler: Hemodiyaliz, ağrı, inhaler lavanta, hemşirelik