İnmeli hastalara verilen ağız bakımı eğitiminin ağız sağlığı yaşam kalitesi ve öz yetkinlik düzeyine etkisi

Bu çalışma inmeli hastalara verilen ağız bakımı eğitiminin hastanın ağız sağlığı yaşam kalitesi ve öz yetkinlik düzeyine etkisini belirlemek amacıyla tek gruplu ön test-son test müdahale araştırması olarak yapılmıştır. Çalışmanın yapılabilmesi için etik kurul onayı ve kurum izni alınmıştır. Çalışma 15 Temmuz 2021- 01 Ocak 2022 tarihleri arasında Ankara Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gaziler Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim Araştırma hastanesinde 90 inmeli hasta ile yapılmıştır. Verilerin toplanmasında Hasta Bilgi Formu, Ağız Sağlığını Değerlendirme Formu, Ağız Sağlığı Etki Ölçeği (OHIP-14), Ağız ve Diş Sağlığı ile İlgili Yaşam Kalitesi-Birleşik Krallık Ölçeği (OHRQol-UK) ve Ağız Bakımı Öz Yetkinliği İnanç Ölçeği alt boyutu olan Diş Fırçalama Öz Yetkinliği kullanılmıştır. Hastalara ön test uygulanmış, ağız bakımı eğitimi verilmiş olup hastalar bir ay süre ile takip edilmiştir ve hastalara son test uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, frekans, yüzde, ortalama, Paired simple t testi kullanılmıştır. Hastaların %28.9'u inme geçirmeden önce günde 3 kez ağız bakımı yaparken, inme tanısı aldıktan sonra %43.3'ü günde bir kez ağız bakımı yapmaya başladıklarını ifade etmişlerdir. İnmeli hastaların ağız sağlığını değerlendirme formu ön test puan ortalaması 9,00±1,90 iken son test puan ortalaması 6,48±1,44 olup, aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.05). İnmeli hastaların OHIP-14 ön test puan ortalaması 7,07±6,39 iken son test puan ortalaması 6,81±3,10 olup, aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir (p>0.05). İnmeli hastaların OHRQol-UK ön test puan ortalaması 43,29±7,72 iken son test puan ortalaması 53,77±8,36 olup, aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.05). İnmeli hastaların diş fırçalama öz yetkinliği ön test puan ortalaması 11,31±6,31 iken son test puan ortalaması 17,38±5,31 olup, aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Bu sonuçlar doğrultusunda inmeli hastaların eğitim sonrası ağız sağlığını değerlendirme formu puanında anlamlı bir düşüş olduğu belirlenmiştir. Ayrıca OHRQol-UK puanında ve diş fırçalama öz yetkinliği puanında anlamlı bir yükselme olduğu belirlenmiştir. İnmeli hastaların ağız değerlendirmelerinin düzenli aralıklarla yapılması ve hastalara ağız bakımı eğitiminin verilmesi önerilmektedir. 2023, 118 sayfa ANAHTAR KELİMELER: Ağız Bakımı, Ağız Sağlığı, İnme, Öz Yetkinlik, Yaşam Kalitesi