İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi çocuk acil ünitesine son yedi yılda ilaç zehirlenmesi nedeni ile başvuran hastaların değerlendirilmesi ve risk faktörlerinin belirlenmesi

Amaçlar:İlaç zehirlenmeleri çocukluk çağının önlenebilir morbidite ve mortalite nedenidir. Bu nedenle her ülkenin kendi zehirlenme durumunu belirlemesi, kendine özgü risk ve tehditlere göre önlemler alması gerekmektedir. Bu çalışmada; çocukluk çağı ilaç ile zehirlenmelerinin demografik yapısının ve klinik özelliklerinin belirlenmesi, tanı ve tedavi değişikliklerinin araştırılması ve mortalite üzerine etkili olan faktörlerin saptanması ile mevcut tablonun ortaya konulması hedeflenmiştir, böylece zehirlenmelerin önlenmesi, tanı ve tedavi uygulamalarına katkıda bulunulması amaçlanmıştır. Gereç ve yöntemler: Turgut Özal Tıp Merkezi çocuk acil servisine Ocak 2009 - Haziran 2016 tarihleri arasında getirilen yaşları 1 ay-18 yaş arasında değişen (ortalama 44±18 ay) 655 zehirlenme olgusu geriye dönük olarak değerlendirildi. Çalışma, Malatya ili ve çevre illerden hastaların başvurduğu, Turgut Özal Tıp Merkezi çocuk acil servisine 01.01.2009-01.06.2016 tarihleri arasında getirilen 0-18 yaş aralığındaki ilaca bağlı zehirlenme olgu dosyaları geriye dönük taranarak yapıldı. Bulgular: Çalışmamızda409'u kız (%62.4), 246'sı erkek (%37.6) olmak üzere toplam 655 olgu analiz edilmiştir. İlaç zehirlenmesi olgularının tüm acil hasta başvurularına oranı % 1,08 olarak tespit edilmiştir. Toplam 655 olgunun % 6.11'inin 1 ay -2 yaş aralığında, %52.2'si 2-7 yaş aralığında % 4.9'unun7-13 yaş aralığında, % 36.8'inin ise 13-18yaş aralığında olduğu saptandı. İlaç zehirlenmelerin % 62.1'inin kaza, % 33'ünün intihar girişimi, % 4.9'unun ise kullanım hatası sonucu ortaya çıktığı tespit edildi. İlaç zehirlenmelerin %94.8'inin ev içi, %5.2'sinin ev dışı ortamda gerçekleştiği belirlendi. Tüm ilaç ile zehirlenme olguları arasında cinsiyet açısından fark saptanmıştır (%62.4 kız, %37.6 erkek). Hastanemiz çocuk acil servisine başvuran olguların 562'si il içinden 93'ü il dışından gelmiştir. İlaç zehirlenmelerin yaz ve ilkbahar aylarında arttığı görülmüştür. Zehirlenmelerin zirve yaptığı 2-7 yaş grubunda erkekler (181 kişi) kızlardan (161 kişi) fazla iken 13-18 yaş grubunda kızların (211 kişi) erkeklere (30 kişi) göre daha fazla olduğu görülmüştür. Çalışmamızda 1ay-7 yaş grubu zehirlenmelerin tamamının kaza gibi tedbir alınarak önlenebilecek zehirlenmeler olduğu görülmüştür. Buna göre ilaçların muhafaza edilmesi, ambalajlanması, zehirleme potansiyeli yüksek ilaçların belirlenmesi, ev içi güvenlik tedbirlerine yönelik eğitim verilmesi, sağlık personelinin ilaç zehirlenmeleri konusunda bilgilerinin güncellenmesi ve hizmet içi eğitilmesi, çocuklara ve ebeveynlere eğitim verilmesi, ilaç zehirlenmelerini önleyici sağlık politikaları geliştirilmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Zehirlenme; çocukluk çağı; epidemiyoloji