İnşaat firmalarının kredilendirilmesi: Türkiye örneği

İnşaat firmaları ile finans kuruluşları arasında kredi ilişkisi tesis edildikten sonra, inşaat firmalarının mali durumlarında ve kredi ödemelerinde başta öngörülemeyen bir takım olumsuzlukların yaşanması ve kredi ödemelerinde aksamaların olması muhtemeldir. İnşaat firmaların kredi analizi aşamasında mali verilerin analizi oldukça önemlidir. Mali analiz esnasında sıklıkla başvurulan oran analizi yöntemi ile elde edilen sonuçların inşaat firmasının gerçek durumunu yansıtmadığı, bu durumun da yürürlükteki vergi kanunları gereği firmaların üstlendikleri projelerin gelir ve giderlerinin proje tamamladıktan sonra sonuç hesaplarına aktarılmasından, işin devam ettiği süre boyunca tahakkuk eden gelir ve giderlerin bilançodaki hesaplara kaydedilmesinden kaynaklandığı tespit edilmiştir. Bu çalışmada Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 2000-2016 dönemine ilişkin yayınlanan sektör bilançoları esas alınarak, inşaat firmalarının diğer tüm sektörlerde faaliyet gösteren firmalarla mali verilerindeki farklılıklara dikkat çekilerek, oran analizi yönteminden elde edilemeyen bir takım önemli sonuçların tespit edilebileceği ve bu çalışmanın da konusunu oluşturan destekleyici oran ve muhasebe hesaplarına yer verilmiştir. Bu çalışma için gerçeğine uygun olarak oluşturulan ve faaliyetlerini kârlı bir şekilde yürüten hayalî bir inşaat firmasının kredi analizinde, oran analizi yönteminde sıklıkla kullanılan likidite, etkinlik ve fon yaratma kapasitesi oranlarında inceleme döneminde kayda değer değişiklik olmadığı tespit edilmiştir. Bununla beraber analize destekleyici oranların da katılması neticesinde, firmanın henüz tamamlanmadığı için bilançoda muhasebeleştirdiği inşaat taahhüt işlerinin zararla sürdürüldüğü, konut projesine ilişkin satışların öngörülenden yavaş seyrettiği, ana faaliyetler kapsamındaki nakit ihtiyacının giderek arttığı, ortakların şirkete sürekli olarak fon aktarmak durumunda kaldıkları, şirketin elde ettiği gelirlerin bir kısmının da şirketin asıl faaliyeti dışındaki işlere aktarıldığı, firmanın kullandığı yabancı kaynaklar nedeniyle yabancı para pozisyonu açığına maruz kaldığı, söz konusu açığın şirketin özkaynakları seviyesine eriştiği hususları tespit edilmiş, inşaat firmaların kredilendirilmesi aşamasında bu çalışma için oluşturulan destekleyici oranların da dikkate alınması gerektiğine kanaat getirilmiştir. Anahtar Kelimeler: İnşaat Firmaları, Kredi Analizi, Oran Analizi