İnşaat projelerinde etkin bir BIM uygulaması için katılımcılar arasındaki BIM protokollerinin incelenmesi ve değerlendirilmesi

Mimarlık, mühendislik ve yapım sektöründe, inşaat projelerinin gerçekleştirilmesi sırasında ortaya çıkan karar değişikliklerinin ve problemlerin azaltılmasıyla beraber zaman, maliyet ve kalite açısından daha başarılı projelerin gerçekleştirilmesi talebi ortaya çıkmıştır. Bu talebin karşılanması için katılımcılar arasındaki işbirliğinin arttırılması ve proje süreci içerisinde yer alan bütün bilgilerin doğru bir şekilde yönetilmesi gerekmektedir. Gelişen teknolojinin de yardımıyla bu taleplerin ve gerekliliklerin gerçekleştirilmesi amacıyla BIM geliştirilmiştir. BIM çeşitli yazılım ve donanımların beraber kullanılmasıyla, proje ürünlerinin iki değil üç boyutlu olarak oluşturulduğu, proje katılımcıları arasındaki işbirliğini destekleyen, bilgi paylaşımını sağlayan, etkin kullanılması durumunda sağladığı işbirliği sayesinde süreç içerisindeki hata oranını azaltan, zaman ve maliyet açısından kar sağlayan, yapının fikir aşamasından yıkım aşamasına kadar bütün süreç boyunca varlığını sürdüren bir süreç olarak tanımlanabilmektedir. Proje katılımcılarının BIM kullanımından yüksek oranda verim alabilmeleri için BIM uygulamasını etkin bir şekilde gerçekleştirmeleri gerekmektedir. Bunu gerçekleştirebilmek için ise BIM'in uygulanmasına ilişkin protokollerin oluşturulması gerekmektedir. Bu gereksinim sonucunda, Amerika'da American Institute of Architects(AIA) tarafından AIA Digital Practice Documents, Associated General Contractor of America (AGC) tarafından ConsensusDOCS 301 BIM Addendum ve İngiltere'de Construction Industry Council (CIC) tarafından Building Information Model (BIM) Protocol oluşturulmuştur. BIM uygulaması planlanan bir projede, BIM sürecinin etkin bir şekilde sürdürülebilmesi, katılımcıların taleplerinin gerçekleştirilmesi, projenin öngörülen başarı ile sonuçlandırılabilmesi ve proje beklentilerinin gerçekleştirilebilmesi için oluşturulması gereken bu protokollerde yer alması gereken konuların belirlenmesi bu tezin ana amacını oluşturmaktadır. Tez çalışması kapsamında öncelikle BIM'in tam olarak anlaşılabilmesi için tezin ikinci bölümünde BIM'in yapısı ve unsurları ele alınmıştır. BIM'ın tanımını, kullanım seviyelerini, proje teslim sistemleriyle olan ilişkisini, BIM ile gerçekleştirilebilen proje eylemlerini ve BIM'ın yararlarını ve zorluklarını içeren genel bir BIM açıklamasının ardından BIM sürecinin temel çıktısı olan Model'e ilişkin bilgilere ve BIM uygulaması için ihtiyaç duyulabilecek kurumsal, teknik ve hukuki gereksinimlere yer verilmiş ve bu temel bilgilere dayanarak BIM protokollerinin sahip olmaları gereken özellikler belirlenmiştir. Bu bölümde ayrıca ülkeler arasında BIM'in nasıl ele alındığına, kamu, özel ve eğitim kurumlarının konu ile ilgili hangi girişimlerde bulunduğuna yer verilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde, AIA BIM protokollerinin daha kapsamlı olduğu düşünülerek, AIA BIM protokollerinin her biri ve içerdiği her bir bölüm detaylı olarak ve AGC ve CIC BIM protokolleriyle karşılaştırılarak incelenmiştir. Bu incelemenin sonucunda AIA Protokollerinin içeriği, özellikleri ve AGC ve CIC BIM protokolleriyle ile olan farkları belirlenmiştir. Bu bölümde elde edilmiş olan bulgular ile tezin ikinci bölümünde belirlenmiş olan BIM protokollerinin sahip olması gereken içerik ve özelliklerin karşılaştırılması ve bu protokollerin hangi konularda eksik olduğunun ya da ne tür farklılara sahip olduğunun belirlenmesi ise tezin dördüncü bölümünde gerçekleştirilmiştir. Bu inceleme ve karşılaştırmaların sonucunda AIA BIM protokollerinin herhangi bir BIM uygulaması için, oluşturulması gereken BIM protokollerinin sahip olmaları gereken özellik ve içeriklerin, mülkiyet konusu hariç tamamına sahip olduğu ortaya çıkarılmıştır. AGC ve CIC BIM protokollerinde ise bazı konulara hiç yer verilmediği, bazı konuların ise farklı şekilde ele alındığı belirlenmiştir. BIM'in öneminin anlaşılmadığı ve BIM farkındalığının olmadığı bir ortamda, etkin bir uygulama için geliştirilmesi gereken BIM protokollerinin de hiçbir anlamı ve önemi olmamaktadır. Bu nedenle BIM farkındalığının arttırılması için mimarlık, mühendislik ve yapım sektörünün gelişmesine katkıda bulunan bağımsız kuruluşlar ve üniversiteler gibi eğitim kurumlarının bazı girişimlerde bulunmaları, BIM kullanımının arttırılması için ise devletin BIM kullanımını teşvik eden hatta zorunlu kılan politikalar uygulaması gerekmektedir. BIM'in geliştirilmesi ve kullanımının artmasıyla beraber daha kaliteli yapım projelerinin gerçekleştirilmesi ve önemli toplumsal fayda sağlanması mümkün olacaktır.