Investigation of organochlorinated pollutant levels in human breast milk and their genotoxic effects on mammary epithelial cells

Kalıcı organik kirleticiler (KOK) çevre ve insan sağlığı için tehdit oluşturmaktadır. Bu çalışmada, anne sütünün yağında biriken organoklorlu pestisitlerin (OCP'ler) ve poliklorlu bifenillerin (PCB'ler) konsantrasyonları araştırıldı. Emziren annelerden, meme kanseri risk faktörlerini içeren anket formunu doldurmaları istendi. Ek olarak, dökülmüş epitel hücrelerindeki potansiyel DNA hasarı, Comet Assay kullanılarak analiz edildi. İstanbul'da yaşayan toplam 62 sağlıklı emziren anne bu çalışmaya gönüllü olarak katılmıştır. Yeditepe Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu, çalışma protokolünü onayladı ve gönüllülerden yazılı onam alındı. Süt örneklerinden izole edilen DNA'nın genotoksisite düzeyi Comet Assay ile belirlendi. Anne sütünde biriken OCP'lerin ve PCB türevlerinin (PCB 28, PCB 52, PCB 101, PCB 118, PCB 138, PCB 153, PCB 180 ve PCB 202) miktarı gaz kromatografisi ile analiz edildi. Bu çalışmada araştırılan OCP'ler, α-benzenhekzaklorür, β-benzenhekzaklorür, δ-benzenhekzaklorür, hekzaklorobenzen (HCB), 2,4'-diklorodifenildikloroetilen (o,p-DDE), 4,4'-diklorodifenildikloroetilen (p,p-DDE), 2,4'-diklorodifeniltrikloroetan (o,p-DDT), 4,4'-diklorodifeniltrikloroetan (p,p-DDT), 2,4'-diklorodifenildikloroetan (o,p-DDD) ve 4,4' - diklorodifenildikloroetan (p,p-DDD) olarak sıralanabilir. Her emziren anneden bir anket doldurularak demografik, beslenme ve üreme sağlığı bilgileri elde edildi. Analizde anne sütünde tespit edilen en yüksek PCB türevleri PCB 153 (1983±2050 ng/g lipid), PCB 101 (274,4±292,7 ng/g lipid) ve PCB 180 (96,21±156,2 ng/g lipid) olarak tespit edildi. Süt örneklerinde en düşük PCB türevi PCB 202 (7,51±7,78 2 ng/g lipid) olarak belirlendi. Tespit edilen en yüksek OCP, p,p-DDT (139.8±271.1 ng/g lipid) olarak belirlendi ve DDT metabolitleri hemen hemen aynı seviyede olduğu görüldü. Anne sütünün yağ fraksiyonunda bulunan en düşük OCP, HCB (1,44±0,69 ng/g lipid) olarak belirlendi. HCH'nin en yüksek düzeyi, lindan olarak da bilinen Gamma-HCH (91,62±207,3 ng/g lipid) olarak saptandı. Bulgularımız yaş ile PCB 180 (p<0.01) ve p,p-DDD (p<0.05) düzeyleri arasında anlamlı pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Ancak yaş ile o,p-DDE arasında da anlamlı negatif korelasyon saptandı (p<0.05). Emzirilen çocuk sayısı ile delta-HCH (p<0.05) ve DDT'ler (p<0.05) arasında anlamlı pozitif ilişki gözlendi. İlk doğum yaşı ile p,p-DDD'de anlamlı pozitif ilişki (p<0.001), o,p-DDE'de anlamlı negatif korelasyon görüldü (p<0.01). İstanbul'da beş yıldan az yaşamış emziren annelerde p,p-DDE (p<0,02) ve o,p-DDE (p<0,01) anlamlı olarak daha yüksek saptandı. PCB 52 (p<0.05) ve p,p-DDT (p<0.01) haftalık süt ürünleri tüketimi ile anlamlı pozitif korelasyon göstermiştir. Kuyruk momenti (TM) ile PCB 202 arasında anlamlı derecede pozitif bir ilişki bulunurken (p<0,05), gamma-HCH için anlamlı negatif korelasyon gözlendi (p<0,001). Bulgularımız, İstanbul'da yaşayan annelerden alınan anne sütü örneklerinde OCP ve PCB'lerin kalıntılarının hala tespit edilebildiğini göstermektedir. Bu kirleticiler, anne sütünde yaşa bağlı bir eğilim göstermiştir ve bunların miktarının primipar annelere kıyasla multipar kadınlarda daha az olduğu görülmüştür. Ayrıca, çalışmamız anne sütünün insandaki KOK miktarının izlenmesi için yararlı ve önemli bir biyolojik araç olduğunu göstermiştir.