İnsan sesinin manipülasyonu: Akustik analizlerle adli bir inceleme

Suç soruşturmalarına konu olan konuşma kayıtları, suçun sesli tanıklarıdır. Bu tanıklar, kolayca saklanabilip iletilebilme özellikleri nedeniyle olay yerinden elde edilen maddi deliller kadar önem taşır. Kaydedilen konuşma örneği/örnekleri suçun çözümüne ilişkin nicel bir veri sunar. Böylece ceza davalarında kişinin masumiyeti ve suçluluğuna dair ispatı oluşturur. Çalışmada hedeflenen amaç, konuşma sinyalinin kişinin sesini manipüle ettiğinde etkili olan ünlü fonemlere ait formant frekanslarının nasıl etkilendiğini bulabilmektir. Ayrıca şüphelinin manipüle edilmiş ses kayıtları ve orijinal ses kaydı arasında ki formant frekanslar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar ortaya koymaktır. Böylece savcılık ve mahkemeler tarafından bilinmeyen ses kayıtlarının kimliğini belirlemede ses uzmanlarına yol göstermektir. Bu çalışmada, 20-55 yaş arası 25 kadın 25 erkek toplam 50 sağlıklı gönüllü birey katılmıştır. Her birey için 5 farklı ses kaydı alınmıştır. Bu beş farklı kayıttan; ilki herhangi bir müdahalenin olmadığı orijinal ses kaydıdır; diğerleri ise her seferinde ses gizleme yöntemlerinden birinin kullanıldığı manipüle edilmiş 4 kayıttan (burun kapama, maske, mendil ve fısıltı) oluşmaktadır. Hazırladığımız iki farklı görev; 1). Hazırlanan kelime listeleri ve 2). Paragrafın okutulmasını içermektedir. Ses kaydı için, Audacity yazılımı, ses analizi için özelleştirilmiş Praat yazılımı kullanıldı. Sekiz ünlü (/a/, /e/, /ı/, /i/, /o/, /ö/, /u/ ve /ü/) fonemin F0, F1, F2, F3 formant frekansları ölçülmüş ve aynı noktadan elde edilen, veriler karşılaştırılmıştır. Ayrıca "Öğretmeni ve arkadaşlarıyla bütün günü beraber geçirir" cümlesinin spektrografik analizi yapılmıştır. Elde edilen spektrogramlar; formant frekanslarının dağılımı, gürültü bileşenleri, frekansların periyodik durumları yönünden incelenmiştir. İstatistiksel analizler IBM SPSS for Windows Version 23.0 paket programında yapıldı. Sonuç olarak, tek hece (üç harfi içeren, ünsüz-ünlü-ünsüz) cümle setinde " formant frekans değerlerinde" kimliği tanımaya yönelik; güvenilir formant frekansları "F0" (güvenilir fonemler /a/,/e/, /ı/, /o/, /ö/, /u/ ve /ü/) ve "F1" (güvenilir fonemler /a/,/e/, /i/, /o/, /ö/, /u/ ve /ü/) olarak bulunmuştur. Konuşmaya yönelik formant frekans değerlerinde kimliği tanımaya yönelik; "F0" (güvenilir fonemler /a/,/e/, /ı/, /o/, /ö/ ve /ü/) ve "F1" (güvenilir fonemler /a/,/e/, /ı/, /o/, /ö/ ve /ü/) formant frekanslarıdır. Spektrogram tiplendirmeleri, adli ses uzmanlarına sesin doğal özelliklerine ne kadar müdahale edildiğini göstererek dokümante edilebilen bir fikir sunmaktadır