İnsani diplomasi türü olarak Türk işbirliği ve koordinasyon ajansı'nın Afganistan'daki faaliyetleri ve Türkiye-Afganistan ilişkilerindeki rolü

Bu çalışma, halkla ilişkiler bağlamında Türkiye'nin en önemli insani diplomasi uygulayıcısı olarak TİKA'nın Afganistan'da ne tür sosyo-kültürel ve ekonomik faaliyetleri olduğunu tespit etmek amacıyla hazırlanmıştır. Disiplinler arası bir kavram olarak yakın dönemde ortaya çıkan ve üzerinde yeni yeni akademik çalışmaların yapılmaya başlandığı insani diplomasi uygulayıcısı TİKA'nın, uluslararası ilişkiler ve halkla ilişkiler ortak araştırma alanıyla Afganistan coğrafyasında üstlendiği sorumluluk yayımlanan resmi veriler ışığında incelenmiştir. 1991 yılında Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılmasından sonra ortaya çıkan uluslararası sistemde özellikle doğu coğrafyalarında kurumsal yapıya geçişin gerekliliği daha net olarak hissedilmiştir. Türkiye böylesi bir konjonktürde Avrasya'da bulunan Türk ve Müslüman topluluklara yönelik stratejik bir dış politika konsepti geliştirilmiştir. Nitekim Türkiye'nin kendi yumuşak güç potansiyeline katkı sağlayan kültürel zenginlikleri tespit edip araştırmak ve ortak bir bağ kurarak dış politika enstrümanlarını Afganistan coğrafyasında kuvvetlendirmek elzem hale gelmiştir. Bu sürecin Türk dış politikasına nasıl katkı sağladığı sorunu bir yönüyle "yumuşak güç" kavramının irdelenmesiyle izah edilebilir. Bu düşünceden hareketle literatüre yumuşak güç kavramını kazandıran Joseph S. Ney'in ileri sürdüğü perspektifin analizi oldukça önemlidir. Nitekim günümüz uluslararası sisteminde başarılı devletler, yumuşak güç uzuvlarının uluslararası ilişkilerdeki yerini, etkisini ve önemini daha fazla dikkate alarak faaliyetlerini arttırma çabasındadır. Türkiye de bu ülkeler gibi yumuşak güç unsurunu ülke çıkarları adına Afganistan bölgesinde kullanmaktadır. Uluslararası ilişkiler disiplininde sıkça bahsedilen "yumuşak güç" kavramı bu çalışmada Türkiye'nin sahip olduğu tarihsel ve kültürel birikimiyle mevcut unsur ve potansiyeli göz önüne alarak ele alınmaktadır. Başka bir ifadeyle bu çalışmada Türk dış politikasında Afganistan'a yönelik hangi uluslararası koşullarda yumuşak güç politikası yürütüldüğü sorusuna cevap aranmaktadır. 2004- 2014 yılları arasındaki uluslararası değişimler ve bölgesel gelişmeler ışığında Türkiye'nin Afganistan'a yönelik genelinde yumuşak güç özelinde ise TİKA faaliyetleri nitel araştırma yöntemleri kullanılarak incelenmiştir.