Gruplararası ilişkiler ve göçmen entegrasyonu: Avrupa ve Türkiye bağlamında sosyal kimlik, dış grup karşıtlığı ve entegrasyon

Göç meselesi, özellikle Avrupa'daki son siyasi krizlerin ardından önemini korumuştur. Avrupa ve Türkiye sınırlarına yönelik büyük insan akışı ve artan göçmen sayısı, ev sahibi ülkelerin vatandaşları arasında farklı tepkileri tetiklemektedir. Sosyal Kimlik Teorisi (Tajfel & Turner, 1979), sosyal kategorizasyondaki bilişsel faktörlerin altını çizerek gruplar arası ilişkileri kapsamlı bir şekilde anlamayı sağlar. Teoriye göre, sosyal kimlik, aidiyet duygusu sağlayan belirli bir kolektif kimliğe bağlılık derecesini yansıtır. Grup içi bağlanma derecesinin yanı sıra, bağlamsal ve bireysel faktörler, bireyin grup dışı üyelere yönelik tutumlarını belirler. Güçlü yerli aidiyetlerle karakterize edilen sosyo-politik ortamda; göçmenler dışsal unsur ve birçok boyutta bir tehdit olarak algılanmaktadır. Bu bağlamda, bu tez Avrupa ve Türkiye bağlamında göçmenlere ve entegrasyona yönelik tutumları incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca tez, göçmenler hakkında bilgi sahibi olmanın olası hafifletici etkisini ve ulusal kimlik temsilinin göçmenlere ve entegrasyona yönelik tutumlar üzerindeki potansiyel moderatör etkisini araştırmayı hedeflemektedir. Birinci bölüm, Avrupa bağlamında göçmenlere ve entegrasyona yönelik tutumları incelemektedir. Bu bölüm iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, 'Eurobarometer 469' verisini kullanarak göçmenler hakkında bilgi sahibi olma ile göçmenlere ve entegrasyona yönelik tutumlar arasındaki ilişkiyi analiz etmeyi amaçlamaktadır. İkinci bölüm ise, 'European Values Survey' (EVS7 – 2017) verisini kullanarak, Avrupalı yerli kimliklerinin farklı temsillerinin göçmenlere yönelik tutumlar üzerindeki rolünü incelemektedir. İkinci bölüm, Türkiye'ye odaklanmakta ve bilgi valansının hafifletici potansiyelini araştırmak için bir anket deneyinden yararlanmaktadır. Ankette, katılımcılara gerçekçi ve sembolik içerikli metinler aracılığıyla olumlu veya olumsuz sahte bilgiler sunulmuştur. İlk deneysel içerik, bilgi valansının mültecilere ve göçmenlere yönelik tutumları nasıl etkilediğini ve ulusal kimlik temsillerinin bu etki üzerindeki düzenleyici etkisini analiz etmektedir. İkinci deneysel bölüm ise bilgi valansının Türkiye'deki kültürleşme stratejilerine yönelik tutumlar üzerindeki etkisini ve bu etkinin farklı ulusal kimlik temsilleri (etnik ve sivil) tarafından nasıl düzenlendiğini araştırmaktadır. Ön sonuçlar, göçmenler hakkında bilgi sahibi olmanın ve etnik kimliğin, Avrupa'daki göçmenlere yönelik tutumları önemli ölçüde etkilediğini göstermektedir. İkinci bölümde ise, bilgi değerinin göçmenlere karşı tutumlar ve kültürleşme üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmesine rağmen, etnik kimlik Türkiye'de göçmenlere, mültecilere ve kültürleşmeye yönelik tutumları şekillendiren önemli bir faktör olarak ortaya çıkmıştır.