İnternet üzerinden market alışverişi üzerine bir araştırma

Bu çalışma, Türkiye'de internet üzerinden market alışverişinin, kabul ve kullanım davranışını inceleyen bir örneğidir. İnternet üzerinden market alışverişi literatürde karşılığı genel olarak çevrimiçi market alışverişi olarak kabul edilmiştir. Çalışma; öznel norm, algılanan risk, Covid-19, algılanan eğlence, sonuç gösterilebilirlik gibi dışsal faktörleri ve bunların internet üzerinden market alışverişinin kabulüne veya reddine yol açma derecesini daha iyi anlamak için teknoloji kabul modelinin bir uzantısını önermektedir. Çalışmada teknoloji kabul modeli baz alınmış olmakla birlikte planlı davranış teorisi ve teknolojinin kabulü ve kullanımına ilişkin birleşik teorilerinden yararlanılmıştır. Çalışmanın 1. bölümünde internet üzerinden market alışverişinin veya çevrimiçi market alışverişinin kapsamı içinde kaldığı e-ticaret anlatılmıştır. 2. bölümünde araştırmada temel alınan teknoloji kabul modeli ve destek alınan teoriler anlatılmıştır. 3. Bölümde internet üzerinden market alışverişi anlatılmış olup 4. Bölümde araştırma süreci ve son bölümde de araştırmanın sonuçları tartışılmıştır. Önerilen araştırma modelinin değişkenlerini ve ilişkilerini doğru bir şekilde test etmek için bir anket geliştirilmiş ve Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı olan, 270 kişi tarafından anket doldurulmuştur. Anket çalışmasına katılan 270 kişi arasından dikkatsiz kullanıcılar çıkarılmış, 253 geçerli yanıt araştırmaya katılımcı olarak geri dönmüştür. Araç geliştirme, mevcut ölçekler ve teknoloji kabulüyle ilgili güncel literatürdeki maddeler kullanılarak anket yapılmıştır. Bu araştırma için literatürden esinlenerek kısmi en küçük kareler yapısal denklem modellemesi (PLS-SEM) kullanılmış ve sonuçlar algılanan kullanım kolaylığı, algılanan fayda, davr niyeti, öznel norm, algılanan eğlence ve Covid-19 değişkenleri arasında PLS-SEM literatürde ortaya konan örneklere bakınca pazarlama ve market alışverişi alanlarında en verimli araştırma kanalı olarak görülmektedir. PLS-SEM kullanılarak yapılan araştırma sonucunda Türkiye'de internet üzerinden market alışverişinin kabulüne yönelik birçok değişken istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiye sahip olduğunu vurgulamıştır. Buna karşılık, sonuç gösterilebilirlik ve algılanan riskin internet üzerinden market alışverişinin algılanan fayda üzerinde önemli bir etkisi olmadığı bulunmuştur. Sonuçlar ve hem literatür için hem de sektör için yapılan çıkarımlar, karar vericiler için değerli önerilerin sunulduğu bu makalenin tartışma bölümünde özetlenmiştir.