An Investigation on ecology and quantitative analysis of dyeing substances of some dye plants distributed in west anatolia

ÖZET Bu araştırma Batı Anadoluda yayılış gösteren Chrozophora tinctoria L. ve Rubia tinc/orunf un morfolojisi, anatomisi, ekolojisi ve ekonomik önemini ortaya koymak amacı ile yapılmıştır. Her iki bitkinin morfolojisi kök, gövde ve yaprak anatomisi; tohumlarının çimlenme özellikleri incelendi. Ayrıca yaşadıkları toprakların fiziksel ve kimyasal analizleri ve bitkilerin kimyasal analizleri yapıldı. Elde edilen sonuçlar regrasyon analiz yöntemi ile karşılaştırıldı. Bitkiler kontrallu koşullarda değişik ortamlarda yetişebilme özellikleri de incelendi ve vejitatif üreme potansiyeli saptandı. Her iki bitkininde genellikle tınlı ve killi -tınlı bünyeli, nötr ve hafif. alkali topraklarda yetiştiği, daha çok kireççe fakir ve zengin topraklan tercih ettiği, tuzluluk etkisinin çok az olduğu, organik madde bakımından orta, zengin ve çok zengin, fosfor bakımından orta ve zengin, potasyum bakımından ise yüksek ve çok yüksek toprakları tercih ettikleri saptandı. Ekonomik açıdan önemli olmalarından dolayı bitkilerden elde edilen boyaların renk kuvvetleri tespit edildi. Kırmızı ve kırmızının çeşitli tonlarının kaliteli renk vermesi bakımından özellikle aranan bitkilerdir. Ayrıca bu bitkiler tıpta drog olarakta kullanılmaktadır. Sonuç olarak geniş bir yayılış alanına sahip olan araştırma materyallerimiz yukarda saydığımız özellikleri ile ekonomik bir potansiyele sahiptir. ('. tinctoria ve R. tiııctorum bitkilerinin korunması ve ilerde yapılması planlanan plantasyonuna katkı sağlamak bu araştırmanın amacını teşkil etmiştir. Bundan dolayı bu potansiyelin ülkemiz ekonomisine kazandırılması yönünde yapılacak çalışmalara öncülük edeceğini ümit ediyoruz.