Yeni nesil 5G radyofrekans radyasyonun sıçan sitokin düzeyleri ve kemik gelişimi üzerine etkisinin araştırılması

Günümüzde teknolojik sistemler inanılmaz bir hızla ve sürekli gelişim göstermektedir. Teknolojik ilerlemeler ile birlikte yeni teknolojik cihazların frekanslarının 5G orta band aralığında uyarlanması düşünüldüğü için, çalışmamızda 6 GHz Radyofrekans Elektromanyetik Alan (RF-EMA) kullandık. Tez Çalışmamız iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada, 6 GHz (0.083 W/kg SAR) RF-EMA'nın immün sistem üzerindeki olası etkileri araştırma amaçlandı. Bu aşamada, ağırlıkları 250-300 g arasında değişen toplam 10 adet Wistar Albino türü erişkin erkek sıçan kullanıldı. RF-EMA uygulama öncesi tüm sıçanlardan kardiyak ponksiyon yöntemi ile kan alınarak (2cc) kontrol grubu (0.gün) olarak seçildi. Aynı sıçanlar 6 hafta boyunca 4 saat/gün 6 GHz RF-EMA'ya maruz bırakıldı. RF-EMA uygulama sonrası aynı sıçanlardan 2.kez kan alımı (2cc) yapılarak radyofrekans radyasyon (RFR) grubu (42.gün) olarak seçildi. Sıçan kan hücrelerinde canlı, erken/geç apopitotik ve nekrotik hücre yüzde oranlarının belirlenmesi için anneksin- V kiti kullanılarak flow sitometrik yöntemle analiz edildi. Alınan kanların plazmaları ayrıldı. ELISA yöntemi kullanılarak pro-inflamatuar (TNF-α, IFN-γ,) ve anti-inflamatuar (IL-10, IL-4) sitokin düzeylerine bakıldı. Çalışmamızın ikinci aşamasında kemik gelişimi takibi için 10 adet Wistar Albino cinsi erişkin dişi sıçan ve 8 adet erişkin erkek sıçan kullanıldı. Çalışma, 2 erkek ile 2/3 dişi sıçandan oluşan kontrol ve üç maruziyet gruba bölündü. Kontrol RF-EMA'ya maruz kalmadı. Maruziyet gruplarına 6 hafta boyunca 4 saat/gün 6 GHz (0.054 W/kg SAR) RF-EMA uygulandı. 6. hafta sonunda tüm gruplarda gebelik işlemleri gerçekleştirildi. Gestasyonel dönemin 18. gününde her gruptan iki adet gebe sıçan anestezi altında sakrifiye edilerek fetüsler alındı. Tüm fetüslerde parietal-parietal, occipital-frontal, baş-kuyruk uzunlukları ölçüldü. Ayrıca, kemikleşmeyi değerlendirmek için herbir gruptaki 20 adet fetüslerde ön ve arka ekstremiteye ait tüm kemikler Imagej programı kullanılarak ölçüldü. Canlı hücrelerin % oranlarında istatistiksel olarak anlamlı artış saptanırken, erken apopitotik ve nekrotik hücrelerin % oranlarında istatistiksel olarak anlamlı azalma olduğu ve geç apopitotik süreçteki hücrelerin % oranlarında gruplar arasında istatistiksel olarak kayda değer herhangi bir değişiklik olmadığı belirlendi. Bununla birlikte, RF-EMA uygulaması sonrasında TNF-α ve IFN-γ'nın plazma düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı artış olduğu saptanırken, IL-4 plazma düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı olmayan artış ve IL-10 plazma düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı olmayan azalma olduğu tespit edildi. RF-EMA uygulamasına maruz kalan gruplardaki tüm fetüslerde kemik gelişimi, kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı ölçüde artış gösterdi. Sonuç olarak, yakın gelecekte hayatımıza girmesi muhtemel olan yeni nesil 5G sistemlerinden yayılan 6 GHz RF-EMA, immün sistem ve kemik gelişimi üzerinde olumlu etkilere sahip olduğu tespit edildi. Anahtar kelimeler: 6 GHz RF- EMA, sıçan, kan, sitokin, fetüs, kemik.