Ergenlerin benlik saygılarının arkadaşlık ilişkileriyle ilgili bazı değişkenler açısından incelenmesi

Bu çalışma, ergenlik döneminin başındaki öğrencilerin arkadaşlık ilişkilerinin ve bu arkadaşlıklarla ilgili bazı değişkenlerin benlik saygısını nasıl etkilediğini irdelemek amacı ile yapılmıştır. Bu çalışmanın genel evreni 2015-2016 eğitim öğretim yılında İstanbul İli Avcılar ilçesinde bulunan resmi ve özel ortaokulların 7. ve 8. sınıfına devam eden öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklem grubu, Avcılar ilçesinde bulunan 4 ortaokulun 7. ve 8. sınıfında okuyan öğrencilerden kasti örnekleme yoluyla seçilen 149 kız ve 170 erkek olmak üzere toplam 319 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışmada kişisel bilgi formu ile bağımsız değişkenlere yönelik "Arkadaş İlişkileri Anketi" uygulanmıştır. Araştırmada öğrencilerin benlik saygısı düzeylerini belirlemek amacıyla Coopersmith (1967) tarafından geliştirilen, en son Pişkin (1997) tarafından güvenirlilik ve geçerlilik çalışmaları yapılan "Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri" kullanılmıştır. Elde edilen bulguların analizinde frekans, ki kare analizi, bağımsız gruplar t-testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda ergenlerin arkadaş sayılarının genellikle 15'ten fazla olduğu; yakın arkadaş sayısının çoğunlukla 3-4 kişi olduğu; arkadaşlık süresinin çoğunlukla 3-5 yıl olduğu ve arkadaşlarla genellikle okulda tanışıldığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin çoğunun karşı cinsten arkadaşı olmakla birlikte, karşı cinsten birisiyle duygusal bir ilişkisi olduğunu belirten öğrencilerin oranı oldukça düşüktür. Öğrencilerin arkadaş edinmede en çok önemsedikleri özelliklerin başında "sırdaş ve güvenilir olma" gelmektedir. Gençlerin arkadaşlarıyla iletişim kurmak ve paylaşımlarda bulunmak için sosyal medya araçlarını günde en az 1-2 saat kullandıkları bulunmuştur. Ergenlerin çoğunun arkadaşlık ilişkilerine aile bireylerinin müdahalede bulunduğu, kızlara erkeklere oranla daha çok müdahale edildiği ve en çok müdahale eden aile bireyinin anne olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda 13-14 yaş ergenlerin yaş, cinsiyet, arkadaş sayısı, yakın arkadaş sayısı ile karşı cinsten normal ve duygusal arkadaş durumuna göre benlik saygısı düzeylerinde anlamlı bir farklılaşma olmadığı görülmektedir. Buna karşılık ailenin arkadaşlık ilişkisine müdahale etmesi açısından ergenlerin benlik saygısı ölçek puanları arasında anlamlı bir fark ortaya çıkmıştır. Arkadaşlık ilişkilerine müdahale edilmeyen ergenlerin benlik saygıları daha yüksek olarak bulunmuştur.