Investigation of knowledge, attitudes, and preventive practices regarding occupational hazards of nurses working in public and private hospitals in Al-Diwaniyah city, İraq

Sağlık kuruluşları çok yönlü ve komplike sağlık hizmetlerinin sağlandığı ortamlar olarak çalışanlar için mesleki tehlike ve yaralanma risklerine açık alanlardır. Hemşireler işlerinin kendine özgü doğası ve günlük olarak karşılaştıkları birçok tehlike nedeniyle fiziksel, kimyasal, biyolojik, çevresel ve psikolojik tehlikeler gibi çok çeşitli iş sağlığı tehlikelerine maruz kalmaktadırlar. Mesleki tehlike, bir çalışanın iş görevlerini yerine getirme kabiliyetine risk oluşturma olarak tanımlanmaktadır. Fiziksel, psikolojik, biyolojik, mekanik, ergonomik ve kimyasal tehlikeler, sağlık bakım ortamlarında işyerinde meydana gelebilecek tehlikelerden bazılarıdır. Bu araştırmanın amacı Irak'ın Al-Diwaniyah şehrinde çalışan hemşirelerin mesleki tehlikeler ile ilgili bilgi, tutum ve önleyici uygulamalarını değerlendirmek ve kamu ve özel hastanelerde çalışan hemşirelerin sonuçlarını karşılaştırmaktır. Çalışma 23 Aralık 2021-16 Mart 2022 tarihleri arasında kamu ve özel hastanelerde çalışan 200 hemşirenin katılımıyla tamamlandı. Veriler SPSS 21.0 paket programı kullanılarak analiz edildi. Grupların dağılımı Kolmogorow-Smirnov testi ile değerlendirildi ve verilerin normal dağıldığı belirlendiği için iki grubun karşılaştırmasında student t testi, ilişki analizleri için pearson korelasyon analizi kullanıldı. Değerlendirme sonuçlarına göre; hemşirelerin özel hastanelerde daha çok erkek (%79), devlet hastanelerinde ise kadın (%59) olduğu ve hemşirelerin daha çok üniversite mezunu oldukları (%42) görüldü. Aynı zamanda gruplardaki hemşirelerin büyük çoğunluğunun (özel %87; kamu %63) mesleki tehlikelerle ilgili eğitim programlarına katıldıkları bulundu. Özel hastanede çalışan hemşirelerin yaş ortalamalarının ve iş deneyimlerinin daha yüksek olduğu görüldü (p=0,000; p=0,001). Grupların bilgi, tutum ve mesleki tehlikelere karşı önleyici uygulamaları karşılaştırıldığında özel hastanede çalışan hemşirelerin bilgi ve önleyici uygulamalarının kamu hastanelerinde çalışan hemşirelerinkinden daha yüksek olduğu (sırasıyla; yüksek/orta, p=0,001; uygun/orta p=0,001) bulundu. Hemşirelerin tutumları her iki grupta da pozitif sınıflandırmada görülmesine rağmen kamu hastanelerinde çalışan hemşirelerin tutumlarının daha yüksek olduğu bulundu (p=0,005). Hemşirelerin demografik özellikleri ile bilgi, tutum ve uygulamaları arasındaki ilişkiler incelendiğinde; özel hastanelerde çalışan hemşirelerin yaşları ile deneyim, mesleki tehlikelere karşı eğitim, bilgi ve uygulamalarının ilişkili, tutumlarının ise ilişkisiz olduğu görüldü (sırasıyla p=0,001; r=0,797; p=0,001; r=0,472; p=0,024; r=-0,198 p=0,001; r=0,328; p=0,045; r=0,045). Hemşirelerin deneyimleri, mesleki tehlikelere karşı eğitimleri ve önleyici uygulamaları ile pozitif yönde (sırasıyla p=0,001; r=0,409; p=0,002; r=0,286) ve bilgi düzeyleri ile uygulamaları arasında negatif yönde ilişkili olduğu bulundu (p=0,013; r=0,222). Hemşirelerin mesleki tehlikelere karşı eğitimleri ile uygulamaları arasında pozitif yönde (p=0,001; r=0,373), bilgi ve uygulamaları arasında negatif yönde (p=0,026; r=-0,196) ilişki bulundu. Kamu hastanelerinde çalışan hemşirelerin sonuçlarında ise; hemşirelerin yaşları ve eğitim düzeyleri arasında negatif (p=0,003; r=-0,294), deneyim, mesleki tehlikelere karşı eğitim ve tutumları arasında pozitif yönde ilişki saptandı (sırasıyla, p=0,001; r=0,599; 0,001; r=0,392; 0,001; r=0,382). Mesleki tehlikelere karşı eğitim ile bilgi, tutum arasında pozitif ilişki (sırasıyla p=0,008; r=0,263; p=0,035; r=0,212) görülürken uygulamaları arasında ilişki bulunmadı (p=0,248; r=0,322). Bilgi ile tutumlar ve uygulamalar arasında pozitif yönde ilişki bulundu (sırasıyla p=0,001; r=0,315; p=0,002; r=0,312). Kamu hastanelerinde çalışan hemşirelerin tutumları yaşları, mesleki tehlikelere karşı eğitim programlarına katılımları ve bilgi düzeyleri pozitif yönde ilişkilidir (sırasıyla; p=0,001; r=0,382; p=0,035; r=0,212; p=0,001; r=0,035). Uygulamaları ise sadece bilgi düzeyleri ile ilişkili bulunmuştur (p=0,002; r=0,312). Tüm bu sonuçlarla deneyim ve mesleki tehlikelere karşı eğitimin hemşirelerin tutum ve uygulamalarına önemli şekilde yansıdığı ancak bilginin uygulamalara aynı şekilde yansımadığı görülmektedir. Özel hastanelerde çalışan deneyimi ve yaşı yüksek hemşirelerin uygulamalarında bilgilerinden çok tecrübelerine ve alışkanlıklarına bağlı oldukları söylenebilir. Özel hastanelerde çalışan hemşirelerin mesleki tehlikelere karşı eğitim programlarına daha çok oranda katılmış olmaları onların bilgi ve uygulamalarını deneyimleriyle birlikte geliştirmelerine olanak sağlamış olabilir. Kamu hastanesinde çalışan hemşirelerin daha genç, deneyimsiz ve mesleki tehlikelere karşı eğitim programlarına daha düşük oranda katılmış olmaları bilgi ve uygulamalarının geliştirilmesi açısınan desteklenme ihtiyaçlarını göstermektedir. Bununla birlikte kamu hastanelerinde çalışan hemşirelerin tutumlarının özel hastanelerde çalışan hemşirelerden yüksek olması deneyime bağlı yanlış öğrenmelerin daha az olmasıyla ilişkilendirilebilir. Araştırmamız, özellikle kamu hastanelerinde çalışan hemşireler için mesleki tehlikelere karşı koruyucu uygulamalar konusunda eğitimler verilmesini, ayrıca deneyimlerin paylaşılması, zorlukların tartışılması gibi uygulamaların mesleki tehlikelerin belirlenmesi ve önlenmesine yardımcı olabileceğini önermektedir. Aynı zamanda, uygulamaların sadece bilgiye bağlı olmadığını, davranış alışkanlıklarının da uygulamalarda önemli olduğunu ortaya koymaktadır. 2022, 86 sayfa Anahtar Kelimeler: Tutum, Bilgi, Hemşireler, Mesleki tehlikeler, Güvenlik uygulamaları.