Irak'ta petrol üretimi ve millileştirme çabaları (1920-1970'li yıllar)

Irak, dünyada önemli ham petrol üreticisi olan ülkelerden biri olduğu için uluslararası arenada çıkar odaklı politikaların merkezinde yer almıĢtır. Ülke Ortadoğu'daki petrol rezervlerin %17'sine ve dünya petrol rezervlerin ise %8'ine sahiptir. Resmi verilere göre Irak OPEC'in (Petrol Ġhraç Eden Ülkeler Örgütü) önemli bir üyesi olarak Suudi Arabistan'dan sonra ikinci en büyük ham petrol üreticisidir. Fakat Irak'taki bu zengin petrol rezervlerinin gelirleri ülke ekonomisinin kalkınmasında hak ettiği gibi yansımamıĢtır. Irak'ın bağımsız olması ile birlikte büyük devletlere ait Ģirketler tarafından ülkenin önemli petrol üretim sahaları ele geçirilmeye çalıĢılmıĢtır. Irak'ta baĢa geçen hükumetler tarafından yabancı Petrol ġirketi'nin tekel haklarına son verilmesi ve petrol üretimini millileĢtirmek için uzun bir süre siyasi mücadele verilmiĢtir. Bu süreçte Irak, Sovyetler Birliği ile bir dizi iĢ birliği anlaĢması imzalamıĢtır. Dolayısıyla Sovyetler Birliği'nin siyasi desteğini kazanan Irak 1958'den itibaren petrolün millileĢtirilmesi ile ilgili süreci 1972'de tamamlamıĢtır. Anahtar Kelimeler: Irak, OPEC, Batılı, Petrol, ġirketleri, MillileĢmesi Sayfa Adedi: VII+196 DanıĢman: Prof. Dr. Cavid QASIMOV