İran dini liderliğı'nin dış polıtıkası: Ayetullah Humeyni ve Hameneyi'nın operasyonel kodu

Liderlik çalışmalarında kullanılan psikolojik yaklaşım; liderin karakter özelliklerini anlamanın, dış politika kararlarını anlamakta azami önemli olduğunu öne sürmektedir. Hamaneyi ve ondan önceki Humeyni, Dili Lider olarak, Iran dış politikasında üst düzey veto yetkisine sahiptir, buna bağlı olarak, politik görüşlerinin analiz edilmesi gereklidir. Bu araştırma; Operasyonel Kod Analizinden istifade ederek Humeyni ve Hamaneyi'nin, politik düşünce sistemlerindeki yapıyı belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu tezde üç temel hipotez ortaya konmuştur: (1) Dini Liderler Humeyni ve Hamaneyi'nin politik inanç sistemi, ortalama bir dünya liderinden belirgin şekilde farklıdır. (2) Dini Lider Hamaneyi'nin politik kararları selefinden (Humeyni) daha işbirliğine yatkın olacaktır. (3) Dini Liderlerin politik düşünce sistemleri, Iran Liderleri olarak görevde kalmaları süresince ofiste edindikleri tecrübe sebebiyle gelişim göstermiştir. Sonuçlar; Iran Dini Liderlerinin politik düşünce sisteminin ortalama bir lidere kıyasla belirgin şekilde farklı olduğunu, Hamaneyi'nin kesinlikle Humeyni'den daha işbirlikçi olduğunu ve her iki liderin de politik düşünce sistemi zaman içinde değiştiğini ortaya koymuştur. Buna ek olarak; bulgular Dini Lider Hamaneyi'nin nükleer programa özel olarak önem verdiği ve bu konu ile ilgili görüşmelerde politika alemindeki diğer liderlerden oldukça şüphe duyduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Ayetullah Humeyni; Ayetullah Hamaneyi; Dış Politika Analizi;Operasyonel Kod Analizi; Nükleer Müzakereler