İran ve Türkiye'de modern devletin inşası ve din adamlarının etkisi

Bu çalışmada, tarihsel açıdan eski iktidar yapısının nasıl çöktüğü ve bunun sonuçlarından biri olan din adamların sosyo-ekonomik durumlarının nasıl etkilendiği İran ve Türkiye'de karşılaştırmalı olarak incelenmeye çalışılmıştır. Modern devletin ortaya çıkışı, iktidarın merkezileşmesi, eğitim, yargı, vakıf, vergi sistemi gibi alanlarda yapılan reformlar yoluyla din adamların toplumdaki rolleri giderek toplumda azalmıştır. Bu süreç din adamlarının halkla olan ilişkilerinde de değişiklikler yaratmıştır. Bu değişiklikler bağlamında toplumsal ve siyasal durumlarının tehdit altına girdiği yönünde bir algıya yol açmıştır. Araştırmanın temel sorunsalı, modern devletin inşası sürecinde İran ve Türkiye'de ulema ve din adamlarının bu süreçten nasıl etkilendiği ve bu etkilerin hangi sonuçlara varmış olduğudur. Diğer taraftan bu sorunsalın devamında iktidarın paylaşımı ve temellerinin değişimini açıklayarak, sadece siyasi sistem değil, iktidar ilişkilerinin bir dizi ayrımlar ve ikilikler çerçevesinde gerçekleştiği mecmuanın (siyasal toplum) çöküşü ve bunun sonucunda bu mecmuaya dayanan iktidar ilişkilerinin nasıl değişim gösterdiği de ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemi benimsenerek örnek olay incelemesi gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda birincil ve ikincil düzeyde doküman ve kaynaklardan veriler toplanmış, analiz edilmiştir. Diğer taraftan çalışmada, söylem analizi tekniği benimsenerek, araştırmayı tek neden etrafında analiz etmek yerine, her bir düşüncenin oluşumunun tarihselliği ve zamansallığı bağlamında siyasal, ekonomik ve kültürel dinamikler üzerine odaklanıp, bunların etkileri karşılıklı olarak incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: İran, Türkiye, Modern Devlet, Din Adamları