İş güvenliği uzmanlarının emek süreçlerinde güvencesizleşme ve güvencesizleşmeye karşı stratejiler

Türkiye'de iĢ güvenliği uzmanlığının yeni bir meslek olarak ortaya çıkıĢı 2000'lerde gerçekleĢmiĢtir. 2012 yılında çıkan ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Yasası ile iĢ güvenliği uzmanlarının görevlendirilmesi birçok iĢyeri için zorunluluk haline getirilmiĢtir. Bu zorunluluk sonrasında iĢ güvenliği uzmanlığı yaygın bir meslek haline gelmiĢtir. Bu çalıĢma, iĢ güvenliği uzmanlarının emek sürecinde yaĢadıkları güvencesizleĢmeyi incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, farklı sektörlerde deneyim kazanmıĢ otuz uzmanla derinlemesine, yarı-yapılandırılmıĢ görüĢme yapılmıĢtır. ĠĢ güvenliği uzmanlarının firma bünyesinde tam zamanlı çalıĢma, aracı firma bünyesinde fakat fazla sayıda firmaya dıĢarıdan hizmet vererek çalıĢma ya da bireysel olarak birden fazla firmayla kısmi süreli sözleĢmeli çalıĢma olarak üç farklı çalıĢma biçiminde hizmet verdiği görülmüĢtür. Ġlk olarak iĢ güvenliği uzmanlarının bu üç farklı çalıĢma biçimi altındaki emek süreçlerinde yaĢadıkları güvencesizleĢme karĢılaĢtırmalı olarak ele alınmıĢtır. ĠĢ güvencesizleĢmesi, örgütsel güvencesizleĢme, sosyal güvencesizleĢme ve gelir güvencesizleĢmesi boyutundan farklı çalıĢma biçimlerinde uzmanların deneyimlediği emek süreçleri değerlendirilmiĢtir. ÇalıĢmanın ikinci amacı ise iĢ güvenliği uzmanlarının güvencesizleĢmeye karĢı kullandıkları farklı stratejilerin ortaya konmasıdır. Bu bağlamda görüĢme verilerine dayanarak iĢ güvenliği uzmanlarının temelde bireysel ve kolektif stratejilere baĢvurduğu gözlenmiĢtir. Bireysel stratejiler, kariyer ve örtük direnme stratejileri olarak ikiye ayrılmaktadır. Kariyer stratejileri uzmanın mesleki geliĢimini sağlama yoluyla güvencesizleĢmeden korunmaya çalıĢmasını sağlayan stratejilerdir. Örtük direnme stratejileri ise emek sürecinde mesleki özerkliğini koruma çabasıyla ürettiği stratejilerdir. Kolektif stratejiler ise mesleki örgütlenme tercihlerinden oluĢmaktadır. DernekleĢme ve sendikalaĢma olmak üzere uzmanlar iki farklı kolektif ii strateji izlemektedirler. Bu stratejilerin yanı sıra uzmanların örgütlenmelerinin karĢısındaki engellerden de söz edilmektedir. Bu çalıĢmada, güvencesizleĢmeye karĢı stratejilerin uzmanlar tarafından neden tercih edildiği ve emek süreçlerinde nasıl iĢlev gördüğü üzerinde önemle durulmaktadır. Anahtar Kelimeler: ĠĢ güvenliği uzmanları, emek süreci, direnme, kontrol, örgütlenme.