İş hukukunda işçinin ifade özgürlüğü

İnsan hayatının merkezinde yer alan çalışma eylemi, yalnızca ekonomik bir faaliyet olmanın ötesinde, işçinin maddi ve manevi varlığını geliştirmesinin, kendini anlamlandırmasının ve sosyal bütünleşmenin de bir aracı olarak kabul edilmektedir. Bu bakımından işçinin fikir ve düşüncelerini serbestçe açıklayabileceği ve tartışabileceği özgür bir çalışma ortamına ihtiyaç vardır. Bu ortamın oluşabilmesi için gerekli temel koşullardan biri, ifade özgürlüğüdür. İfade özgürlüğü, hayatın her alanında olduğu gibi iş hukukunda da önemli bir yere sahiptir. Özellikle son dönemde artan teknolojik gelişmelerin etkisiyle işçinin ifade özgürlüğü, iş hukukunun tartışmalı konularından biri haline gelmiştir. İş ilişkilerinin asimetrik yapısından dolayı işçi, işveren karşısında zayıf bir konumdadır ve bu durum işçiyi, işverenin etkisine ve baskıcı uygulamalarına açık hale getirmektedir. Bu sebeple işçinin ifade özgürlüğünün korunması bir gereklilik olarak karşımıza çıkmaktadır. İşçinin ifade özgürlüğünün korunması, bireysel veya toplu olarak, iş ile ilgisi bulunmayan genel nitelikte veya doğrudan işverenin şahsına, üretilen mal veya hizmete yönelik açıklama ve eleştirilerde bulunma, işverenin hoşuna gitmeyen farklı fikirleri ileri sürme, faaliyet ve tartışmalara katılma, iş arkadaşları ile farklı konularda rahatça sohbet etme imkânının işçilere tanınması ile mümkündür. Bu kapsamda işçi tarafından yapılan açıklama ve eleştiriler sadakat borcu çerçevesinde, işin, işyerinin, işçinin niteliği, ifadenin içeriği, işyeri barışı, işverenin şahsi ve ticari itibarı ile işletmesel menfaatleri üzerindeki etkisi ve kamu yararına olan etkisi gibi somut olayın özelliklerine göre belirlenecek hususlar dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Ayrıca işyerinin temelde, mal veya hizmet üretmek amacıyla oluşturulmuş bir yapıya sahip olduğu ve ifade özgürlüğünün mutlak nitelikte bir hak olmadığı da gözden kaçırılmamalıdır. Dolayısıyla tarafların korunmaya değer farklı değer ve menfaatleri ölçülülük ilkesi çerçevesinde adil bir biçimde dengelenmelidir.