Îsâgûcî geleneği bağlamında Tanzimat Döneminde bir mantık metni: Kısm-ı Tasavvurât Min Hülâsati'l-Mîzân

Porphyrios'un (ö.304) Aristoteles'in (m.ö.384-322) Kategoriler'ine mukaddime niteliğinde kaleme aldığı Eisagoge, tercüme devriyle birlikte İslâm dünyasına aktarılmış ve Îsâgûcî ismiyle tanınmıştır. Bu dönemden sonra İslâm dünyasında benzer gaye ve isimlerle çok sayıda eser kaleme alınmıştır. Bilhassa Ebherî'nin (ö.1265) Îsâgûcî'si bu eserler arasında muhtasar ve eğitime uygun olması bakımından ön plâna çıkmıştır. Benzer şekilde Kâtibî'nin (ö.1277) Şemsiyye'si de sonraki dönemin mantık çalışmalarını ve yazımını belirleyen eserlerin en meşhurlarındandır. Osmanlı Devleti'nde Tanzimat dönemi ile sonrasında ilim ve mantık anlayışındaki dönüşüme karşı geleneği savunmak gayesiyle bir takım çalışmalar ortaya koyulmuştur. Bahsedilen çalışmalar yukarıda zikredilen isimlerin takipçisi konumunda bulunmuşlardır. Bu bağlamda tezin konusu, bu çalışmalardan biri olup Ahmed Hıfzı tarafından Osmanlıca olarak kaleme alınan "Kısm-ı Tasavvurât min Hülâsati'l-Mîzân" isimli Îsâgûcî şerhinin latinizasyonu ve İslâm dünyasındaki benzer eserlerle mukayese yapmak suretiyle değerlendirilmesidir.