İsim/fiil baskınlığı açısından çocukların kelime dağarcığı

Çocukların kelime hazinesi gelişimi hakkında daha bütünleyici bir bakış açısı kazanmak için isim, fiil veya sıfat gibi belirli kelime sınıfları üzerinde birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaların amacı, belirli bir kavram yapısının diğerine üstünlük sağlayıp sağlamadığını ve bu yapının çocukların anadil gelişimini nasıl etkilediğini anlamaktır. Birçok araştırma sonucu, temel nesnelerin dilde isim tarafından temsil edilmesinden dolayı, isimlerin, fiillerden daha erken edinildiğini göstermektedir. Bu da isimlerin dil gelişiminde fillere baskınlık kurmasına neden olmaktadır. Bunun yanı sıra, birçok araştırmacı, isimlerin fiillerden önce edinildiği görüşünün, hangi dil olduğu fark etmeksizin, evrensel olduğunu iddia etmektedir. Ancak, bazı araştırmacılar bu görüş açısına katılmamaktadır. Onların görüşüne göre, çocuklar anne tarafından kendilerine yöneltilmiş konuşmada fiille daha çok karşılaştıkları için, fiilleri isimlerden daha önce edinirler. Bu bakış açısı, çocukların kelime hazinesinde isim-fiil baskınlığı tartışmasının diğer ucunu temsil etmektedir. Bu yüzden, görüşler iki farklı uçta yoğunlaşmıştır: evrensel isim avantajına karşılık girdiye bağlı bakış açısı. İsim veya fiil üstünlüğü İngilizce, Almanca, Korece ve Çince gibi farklı dillerde birçok veri toplama yöntemi ile çalışılmıştır. Ancak bu konu, Türkçede boylamsal veri toplama ve sıklık analizi yöntemi kullanarak çalışılmamıştır. İşte bu yüzden, bu araştırma, temelde, Türkçe konuşan çocukların sözcüksel ilerlemesine isim ve fiil açısından odaklanmıştır. Buna ek olarak, bu kategorilerin, Türkçe çocuğa yöneltilmiş konuşmadaki dağılımsal özelliklerini de araştırmaktadır. İsim ve fiillerin, ilerleyen gelişimini gözlemleyebilmek için, veri toplama süreci yaklaşık on beş ay sürmüştür. Beş anne, çocukları ile gündelik etkileşimde iken video ile kaydedilmiştir. Yazılı hale getirilmiş video kayıtları CHILDES çocuk dili analiz programında, sıklık analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Daha sonra, çocukların bireysel olarak isim ve fiil ilerlemesine odaklanılmıştır. Bununla ilişkili bir şekilde, sıklık analizi, annelerin isim ve fiil kullanımları üzerinde de yapılmıştır. Bir sonraki aşama da anneler ve çocukların isim ve fiil sıklıkları arasında ilgileşim analizi yapılmıştır. Bu analiz aşamasına ek olarak, veri toplama süreci içerisinde çocuklardaki aşamalı değişiklikleri görebilmek amacıyla, her çocuğun isim, fiil ve genel sözcüksel ilerlemesi çizgi grafikleri ile de gösterilmiştir. Her çocuğun isim ve fiil ilerleme modeli ile annesinin isim ve fiil kullanım modeli, arada paralellik olup olmadığını görmek amacıyla karşılaştırılmıştır. Bu çalışmanın sonuçları, Türkçe konuşan çocukların erken dönem sözcük hazinesinde isim sıklığının dikkat çekici şekilde fiillerden daha yüksek olmadığını göstermiştir. İsimler çok sınırlı sayıda gözlemde fiile istatistiksel olarak bir üstünlük sağlamıştır. Bu araştırmadaki bulgular isim ve fiil edinimi modeli ile ilgili önemli bir açıyı desteklemiştir. Tüm çocuklarda fiil ediniminin daha aşamalı ve ilerleyici olduğu, ancak isimlerin bağlam faktöründen -fiile kıyasla- daha çok etkilendiği görülmüştür. Bazı çocuklarda, veri toplama sürecinin sonlarına doğru, isimden daha yüksek bir fiil sıklığı görülmüştür. ANAHTAR KELİMELER: isim/fiil edinimi, isim/fiil baskınlığı, isim eğilimi, Türkçe çocuğa yöneltilmiş konuşma