İşitme kayıplı bireylerde işitsel reaksiyon süresi ve dinleme dikkati ilişkisinin incelenmesi

Amaç: Çalışmamızda, işitme kayıplı ve normal işitmeye sahip çocukların işitsel reaksiyon süresi ile dinleme dikkati arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda, tüm katılımcılara basit reaksiyon süresi çalışmalarıyla işitsel fark etme, kompleks reaksiyon süresi çalışmalarıyla işitsel ayırt etme becerilerinin geliştirileceği sekiz haftalık telerehabilitasyon programı uygulanması ve bu programın işitsel reaksiyon süresi ve dinleme dikkati üzerindeki etkilerinin davranışsal ve elektrofizyolojik ölçüm yöntemleri kullanılarak incelenmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışmamız 7-12 yaş arasında 15 koklear implant kullanıcısı ve 15 normal işiten sağlıklı birey olmak üzere toplam 30 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Bilişsel değerlendirmeler için Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği (WISC-R) düz ve ters sayı dizisi alt testleri, Stroop Renk ve Kelime Testi (SRKT), Cattel Zeka Testi B formu uygulanmıştır. Dil değerlendirmeleri için TİFALDİ uygulanmıştır. İşitsel reaksiyon ve dinleme dikkati ölçümleri için DDT (Dinlemede Dikkat Testi) ve elektrofizyolojik ölçümler için P300 değerlendirmesi yapılmıştır. Normal işiten grup ile koklear implant kullanıcılarının sonuçları karşılaştırılmıştır. Ardından tüm katılımcılara 8 hafta boyunca haftada 1 saat olmak üzere İŞİTGEL (İşitsel Reaksiyon Süresi Geliştirme Programı) çevrimiçi olarak uygulanmıştır. Eğitimden sonra ön test- son test bulguları ve iki grup arasındaki değişim analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda koklear implantlı çocukların alıcı ve ifade edici dil becerilerinde akranlarına göre anlamlı derecede düşük performans sergiledikleri görülmüştür (p<0.05). Bilişsel işlevlerde bilgi işleme hızı açısından gruplar arasında anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05). P300 ölçümlerinde ise amplitüd değerleri koklear implant grubunda anlamlı olarak daha düşük saptanmıştır (p<0.05). Her iki grupta da dil becerileri ile dinleme dikkati arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.05). Ayrıca İŞİTGEL eğitimi sonrasında her iki grupta da basit ve seçmeli işitsel reaksiyon sürelerinde istatistiksel olarak anlamlı kısalma gözlenmiştir (p<0.05). İŞİTGEL sonrasında P300 yanıtlarında ise amplitüd artışı ve latans kısalması eğilimi görülse de istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0.05) Sonuç: İŞİTGEL eğitiminden sonra her iki grupta da hem basit hem seçmeli işitsel reaksiyon sürelerinin belirgin şekilde kısalması, eğitim temelli müdahalelerin işitsel işlemleme hızını artırıcı etkisini vurgulamaktadır. Çalışmamız, eğitim müdahalesinin yalnızca implant ya da yaşa bağlı gelişimden öte, merkezi işitsel işleme mekanizmalarına pozitif katkı sağlayabileceğini göstermektedir. Ayrıca bilişsel-temelli sistematik eğitim programlarının işitsel reaksiyon süresini kısaltabildiğine ve nörokognitif adaptasyonu destekleyebildiğine işaret etmektedir.