İskemik yaraların iyileşmesinde kudret narı ekstraktı ile yapılan pansumanın, saf zeytinyağı, nitrofurazon ve serum fizyolojik kullanılarak yapılan pansumanlara göre etkinliğinin incelenmesi

Tıbbi bitkiler kapsamında bilinen bitkilerden biri de Kudret narıdır. Kudret narının bilinen önemli etkilerinden biri de yarayı iyileştirici özelliğidir. Bitkinin yara iyileşme sürecinde; büyüme faktörlerinin üretilmesini hızlandırdığı, fibroblast hücrelerinin çoğalmasını sağladığı, kapiller dolaşımı hızlandırarak yara iyileşmesinde önemli bir faktör olan oksijenlemeyi arttırdığı, bileşimindeki flavanoid, glikozid gibi birçok fitokimyasalın, antioksidan ve antimikrobiyal aktivitelerinden dolayı yara iyileşme sürecini hızlandırdığı, yara kontraksiyon yeteneği, yara kapanma zamanı, epitelizasyon süreci, yaranın gerilme kuvveti ve yara iyileşme hızı bakımından olumlu sonuçlara neden olduğu belirtilmiştir. Kudret narı bitkisinin olgunlaşmış meyveleri yaraların tedavisinde kullanılmaktadır. Bu çalışma kudret narının yara iyileştirici olarak halk arasında yaygın olarak kullanılması, uygulamanın kolay ve ağrısız olması ve bu bitkinin özellikle iskemik kronik yaraların iyileşmesi üzerindeki etkisini bilimsel temellere dayandırmak amacıyla yapılmış, randomize kontrollü bir çalışmadır. Araştırma, Afyon Kocatepe Üniversitesi Deney Hayvanları Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde 15.10.2014-01.04.2014 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Afyon Kocatepe Üniversitesi Deney Hayvanları Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde bulunan wistar cinsi, ortalama ağırlıkları 200-250 gr arasında değişen, ortalama 6-8 haftalık (1,5-2 aylık) erkek ratlar oluşturmuştur. Araştırmanın sınırlılıklarına uyan her bir ratın sırt bölgesinde bipediküllü flep ile oluşturulan iskemik yara modelinde, sefalikte 2x2 cm alanında kare şeklinde 1 adet tam kalınlıkta yara, kaudalde 2x2 cm alanında kare şeklinde 1 adet tam kalınlıkta yara oluşturulmuştur. Bir kontrol, 3 deney grubundan oluşan çalışma modelinde; kudret narı grubundaki ratların sırtında oluşturulan yaralara, zeytinyağlı kudret narı ekstraktı ile, saf zeytin yağı grubundaki ratların sırtında oluşturulan yaralara, saf zeytinyağı ile, nitrofurazon grubundaki ratların sırtındaki yaralara, etken maddesi nitrofurazon olan pomad 21 gün boyunca günlük olarak pansuman uygulanmıştır. Yaralar 7., 14. ve 21. günlerde yara alanı, yara iyileşme yüzdesi, makroskopik reepitelizasyon bakımından değerlendirilmiş, 21.günde ratlar sakrifiye edilerek histolojik inceleme için yara örnekleri alınmıştır. Histolojik incelemede yaralar epitelizasyon, kollajen, fibroblast, inflamatuar hücre, yeni damar oluşumu kriterleri yönünden incelenmiştir. Araştırma bulguları incelendiğinde; gruplara göre ratların sefalik yara alan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı (p>0.05), kaudal yara alan ortalamaları bakımından ise gruplar arasında anlamlı bir farklılık olduğu (p<0.05), hem sefalik hem de kaudal yaralarda 7. günden 21. güne kadar ki değişiminin her bir grup içinde istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0.05), sefalik yara iyileşme yüzde ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı (p>0.05), kaudal yara alan ortalamaları bakımından ise gruplar arasında anlamlı bir farklılık olduğu (p<0.05), gruplar arasında yara alanı değişim yüzdeleri bakımından anlamlı farklılık olduğu, nitrofurazon grubunda yara alanındaki küçülmenin hem sefalik hem de kaudal yaralar için daha az olduğu ve bu gruptaki yaralarda iyileşmenin daha uzun sürdüğü, 21. günde tamamen kapanan ve iyileşen yara sayısının hem sefalik hem de kaudal yaralar için en çok kudret narı grubunda olduğu, kudret narı grubunun epitelizasyon, kollajen, fibroblast, yeni damar oluşumu puan ortalamasının diğer gruplardan yüksek olduğu, saf zeytin yağı grubunun sonuçlarının kudret narı grubuna yakın olduğu, inflamatuar hücre puan ortalaması en düşük grubun kudret narı grubu olduğu saptanmıştır. Araştırma bulgularımız kudret narı ekstraktının topikal uygulamasının yara iyileşmesinde önemli gelişmelere yol açtığı ve alternatif bir tedavi seçeneği olarak kullanılabileceğini göstermiştir.