İskenderun Körfezi'ndeki mavi yengeç (Callinectes sapidus RATHBUN, 1896)'in bazı biyolojik özellikleri

İskenderun Körfez' indeki Mavi Yengeç (Callinectes sapidus RATHBUN, 1896)'in Bazı Biyolojik Özellikleri Canan TÜRELİ Çukurova üniversitesi fen bilimleri enstitüsü su ürünleri anabilim dalı Danışman: Yrd. Doç. Dr. Ünal ERDEM Yıl: 1999, Sayfa: 161 Jüri: Yrd. Doç. Dr. Ünal ERDEM : Prof. Dr. Ercan SARIHAN : Prof. Dr. Ahmet KOCAT AŞ Bu çalışma ile İskenderun Körfez' inden 15 Eylül 1996 ile 15 Mayıs 1998 tarihleri arasında elde edilen örnekler incelenerek Atlantik kökenli Mavi Yengeç (Callinectes sapidus Rathbun, 1896)'in yaşam döngüsü (yumurtlama, larva oluşturma, kabuk değişimi), üreme biyolojisi (yumurta verimliliği, gonadosomatik indeks), morfometrik özellikleri, beslenme özellikleri, et analizleri (kuru ağırlık, protein, lipit ) gibi biyolojik özellikleri belirlenmiştir. Sonuçta İskenderun Körfez' indeki populasyonda %68.8 ile dişilerin baskın olduğu, ergin dişilerin ortalama 12.69+2.33 cm, erkeklerin 12.74+2.77 cm, juvenillerin ise 7.81+1.98 cm karapas genişliğinde oldukları saptanmıştır. Eşeysel olgunluğa dişilerin 6.05 cm, erkeklerin 4.48 cm karapas uzunluğunda ulaştıkları ve çiftleşmenin ilkbaharda Mart-Nisan aylarında vejetasyonla, tatlı suyun karıştığı sığ bölgelerde, yumurtlamanın Mart ile Eylül hatta Ekim ayına kadar yoğun olarak Yumurtalık Koy' unun 12-15 m derinliklerde gerçekleştiği, yumurta verimliliğinin ortalama 1.876.968+1.165.659 adet olduğu bulunmuştur. Yumurta açılımdan sonra 8 zoea larval evre geçirdikleri saptanmıştır. Yumurta açılımı Yumurtalık Koy' unun girişindeki 10-20 m derinliklerde gerçekleşmekte daha sonra hakim rüzgarlarla larvalar sığ vejetasyonlu bölgelere taşınmaktadır. Juvenil bireylere Mayıs ve Eylül aylarında rastlanmıştır. Yumurtalık Koy' unun toplam 118 km2 alanında toplam biyokütle 34.9291 kg, km2 başına ise 0.30 kg olarak hesaplanmıştır. Trol çekimlerinde av grupları içerisinde ilk sırayı Mavi Yengecin aldığı gözlenmiştir. Mavi Yengecin bivalviya, krustase, gastropod, balık ve bitkisel organizmalar üzerinden beslendikleri belirlenmiştir. Yengeç etinin protein oram yüksek (%21.96), lipit (%0.21) oram ise düşük olarak saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Mavi Yengeç, Callinectes sapidus, Biyo-Ekolojik Özellikler, Üreme Biyolojisi, Et Analizleri