Islak arkeolojik tekstillerin koruma çalışmalarının değerlendirilmesi

Bu tez çalışmasında ıslak olarak ele geçmiş tekstil eserlerin koruma çalışmaları ele alınmıştır. Tekstil liflerinin bileşenlerinin bilinmesi koruma çalışmalarında birincil öneme sahiptir. İlk olarak tekstilin, hammaddeleri ve liflerinin özellikleri tanımlanmıştır. Daha sonra arkeolojik liflerin sınıflandırılması yapılmıştır. Tekstil lifleri doğal ve yapay lifler olarak iki ana gruba ayrılır. Islak arkeolojik tekstil eserler, doğal lifler grubundaki bitkisel (selülozik) ve hayvansal (protein) lifler sınıfında yer alır. Islak arkeolojik tekstil buluntuların, yapılan analizler sonucunda daha çok keten, kenevir, jüt, pamuk, sisal, manila, rami, ipek, keçi kılı, yün gibi liflerden üretildiği bilinmektedir. Sınıflandırma sonrası tekstilin ve halatın ilk üretim yöntemleri teknolojik açıdan değerlendirilmiştir. Islak arkeolojik tekstil eserlerin sualtı ortamındaki bozulmaları incelenmiştir. Bu inceleme sonucu bozulmalar, fiziksel, kimyasal ve biyolojik bozulma olarak üç kategoriye ayrılmıştır. Tekstil eserler, sualtı koşullarında yapısal olarak durağan olmayan bir yapıya dönüştüğü için kazı anından itibaren acil müdahale uygulamalarına ihtiyaç duymaktır. Bu müdahaleler durağan olmayan yapıdaki eserin durağan bir duruma dönüştürülmesi süreci için birincil öneme sahiptir. Tez kapsamında ıslak arkeolojik tekstilin, kazı alanından kaldırılması, ilk koruma müdahalesi, tam koruma için konservasyon laboratuvarına taşınması, laboratuvarda yapılan konservasyon çalışmaları ve önleyici koruma çalışmaları değerlendirilmiştir. Konservasyon çalışmaları olan temizlik, tuzdan arındırma, kurutma yöntemleri, konsolidasyon yöntemleri (PEG emdirme, şeker emdirme, silikon yağı emdirme ve diğer polimerler ile yapılan emdirme) literatür taraması yapılarak geçmiş ve güncel koruma uygulamalardan örnekler ile desteklenmiştir. Önleyici koruma çalışmaları kapsamında, konservasyonu tamamlanmış ıslak arkeolojik tekstillerin, bulundukları sergi, depo, müze/laboratuvar ortamlarındaki çevresel etmenlerin (ısı, ışık, bağıl nem) standart değerlerinin ne olması gerektiği değerlendirilmiştir. Ayrıca ıslak arkeolojik tekstillerin, depolama için paketleme yöntemlerinin nasıl olması gerektiği incelenmiştir.